અંડાશયના ગાંઠ માટેના પરીક્ષણો સોનોગ્રાફી – ટ્યુમરનું કદ અને પ્રકાર સૂચવે છે એમ.આર.આઈ. – સૂચવે છે કે ગાંઠ સામાન્ય છે કે કેન્સર ની છે સીટી સ્કેન – કેન્સરનું વિસ્તૃત અને સ્ટેજ સૂચવે છે

અંડાશયની ગાંઠ માટેના પરીક્ષણો અને તપાસ (Diagnostic Tests for Ovarian Tumors and Cysts).

રિપોર્ટમાં અંડાશયની ગાંઠ આવે ત્યારે મનમાં પહેલો પ્રશ્ન આ જ હોય છે: “મારા રિપોર્ટમાં અંડાશયની ગાંઠ આવી છે, તો હવે કઈ તપાસ કરાવવી પડશે અને કેમ?” નીચે દરેક તપાસ અને તે શા માટે થાય છે તે સમજાવ્યું છે.

અંડાશયની ગાંઠ માટેના મુખ્ય પરીક્ષણો (Diagnostic Protocol)

જ્યારે કોઈ સ્ત્રીને સોનોગ્રાફી કે તપાસ દરમિયાન અંડાશયમાં ગાંઠ (Ovarian Cyst or Tumor) માલૂમ પડે, ત્યારે ગાયનેક-ઓન્કોલોજિસ્ટ (ગાયનેક કેન્સર નિષ્ણાત) ગાંઠનો પ્રકાર, સાઈઝ અને તે સામાન્ય (Benign) છે કે કેન્સરની (Malignant) છે તે જાણવા માટે ચોક્કસ પરીક્ષણોની શ્રેણીનો ઉપયોગ કરે છે:

૧. ઈમેજિંગ ટેસ્ટ (મુખ્ય સ્કેનિંગ)

તબીબી વિજ્ઞાનમાં ગાંઠને અંદરથી જોવા અને સમજવા માટે નીચેના સ્કેન સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે:

• પેલ્વિક અલ્ટ્રાસાઉન્ડ / સોનોગ્રાફી (Pelvic Ultrasound): આ સૌથી પહેલી અને પ્રાથમિક તપાસ છે. ટ્રાન્સવેજાઈનલ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ (Transvaginal Ultrasound) દ્વારા અંડાશયની ખૂબ જ નજીકથી હાઈ-રિઝોલ્યુશન ઈમેજ મળે છે. તે દર્શાવે છે કે ગાંઠ માત્ર પાણીથી ભરેલી સાદી કોથળી છે (Simple Cyst) કે તેમાં કોઈ કઠણ અથવા સોલિડ ભાગ (Complex Tumor) છે.
• એમ.આર.આઈ. (Pelvic MRI): જો સોનોગ્રાફીમાં ગાંઠ જટિલ દેખાય, તો એમ.આર.આઈ. કરવામાં આવે છે. તે સોફ્ટ ટિશ્યુ (નરમ સ્નાયુઓ) નું ઉત્કૃષ્ટ ચિત્ર આપે છે, જે રેડિયોલોજિસ્ટને એ નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે કે ગાંઠ સામાન્ય છે કે કેન્સરગ્રસ્ત.
• સીટી સ્કેન (CT Scan of Abdomen & Pelvis): જો કેન્સરની આશંકા હોય, તો સીટી સ્કેન એ જોવા માટે કરવામાં આવે છે કે કેન્સર પેટના અન્ય ભાગો, જેમ કે આંતરડા, લિવર અથવા લિમ્ફ નોડ્સ (ગાંઠો) માં ફેલાયું છે કે નહીં. આ સર્જરીના આયોજન માટેનો ચોક્કસ નકશો છે.

૨. બ્લડ ટેસ્ટ (લોહીની તપાસ)

ગાંઠ શરીરમાં કેવા કેમિકલ બદલાવ લાવી રહી છે તે બ્લડ માર્કર્સ દ્વારા જાણી શકાય છે:

• CA-125 બ્લડ ટેસ્ટ (Cancer Antigen 125): અંડાશયના કેન્સરના કોષો અસામાન્ય માત્રામાં CA-125 નામનું પ્રોટીન લોહીમાં છોડે છે. લોહીમાં આ પ્રોટીનનું પ્રમાણ સામાન્ય રીતે 35 U/mL થી ઓછું હોવું જોઈએ. જો આ આંકડો ઘણો વધારે આવે, તો તે કેન્સર તરફ ઈશારો કરી શકે છે.
  • નોંધ: એન્ડોમેટ્રિઓસિસ કે ગર્ભાવસ્થા જેવી સામાન્ય સ્થિતિમાં પણ આ આંકડો વધી શકે છે, તેથી માત્ર આ એક ટેસ્ટથી કેન્સરનું અંતિમ નિદાન થતું નથી.
• અન્ય ટ્યુમર માર્કર્સ (For Younger Women): નાની ઉંમરની યુવતીઓમાં જો જર્મ સેલ ટ્યુમરની આશંકા હોય, તો AFP, Beta-hCG, અને LDH જેવા વિશિષ્ટ બ્લડ ટેસ્ટ પણ કરવામાં આવે છે.

તપાસ અને નિદાનનો સાચો ક્રમ (The Diagnostic Flow)

ડોક્ટર્સ ક્યારેય સીધા બાયોપ્સી (ગાંઠમાંથી ટુકડો લેવો) કરતા નથી, કારણ કે અંડાશયની ગાંઠમાં સોય ભોંકવાથી જો કેન્સર હોય તો તે આખા પેટમાં ફેલાઈ શકે છે. તેથી એક સુરક્ષિત ક્લિનિકલ ક્રમ અનુસરવામાં આવે છે:

1.૧. પ્રાથમિક સોનોગ્રાફી (Sonography):ગાંઠનું કદ અને પ્રકાર જાણવા.

સૌથી પહેલા ટ્રાન્સવેજાઈનલ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ દ્વારા ગાંઠનું ચોક્કસ માપ લેવામાં આવે છે અને તેની આંતરિક રચના તપાસવામાં આવે છે.

2.૨. લોહીની તપાસ (Tumor Markers):CA-125 અને પ્રોટીન સ્તર.

જો સોનોગ્રાફીમાં ગાંઠ શંકાસ્પદ લાગે, તો લોહીમાં કેન્સરના કણોની માત્રા માપવા માટે CA-125 ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે.

3.૩. એડવાન્સ એમ.આર.આઈ. (MRI):ટિશ્યુની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ.

ગાંઠ સામાન્ય છે કે કેન્સરની, તેની વધુ સચોટ માહિતી માટે પેલ્વિક એમ.આર.આઈ. સ્કેનનો ઉપયોગ થાય છે.

4.૪. સર્જિકલ બાયોપ્સી અને ફાઈનલ રિપોર્ટ:ગાંઠ દૂર કરી તપાસવી.

ઓપરેશન (દૂરબીન અથવા ઓપન સર્જરી) દ્વારા ગાંઠને અખંડ બહાર કાઢીને પેથોલોજિસ્ટ પાસે હિસ્ટોપેથોલોજી રિવ્યુ માટે મોકલવામાં આવે છે, જે અંતિમ અને ૧૦૦% સચોટ નિદાન આપે છે.

ઝડપી સંદર્ભ કોષ્ટક (Quick Reference Matrix)

વેબસાઈટ પર આવતા વાચકો ખૂબ જ સરળતાથી સમજી શકે તે માટે આ પરીક્ષણોનો સારાંશ નીચે મુજબ છે:

મુખ્ય તબીબી સંદેશ (Clinical Takeaway): અંડાશયની ગાંઠની તપાસ માટે કોઈ એક સિંગલ ટેસ્ટ પૂરતો નથી. સાચું અને સચોટ નિદાન ત્યારે જ શક્ય બને છે જ્યારે રેડિયોલોજી સ્કેન (Ultrasound/MRI) અને બાયોકેમિકલ રિપોર્ટ (CA-125) બંનેના પરિણામોને સાથે રાખીને કોઈ નિષ્ણાત ગાયનેક-ઓન્કોલોજિસ્ટ તેનો અભ્યાસ કરે.

#ovariancancer #ovary #ovarycyst #cyst #cancerawareness #cancer #cancerfree #healthcare #fightagainstcancer #cancerclinix #letsfightcancer #healthyliving #fitness #medical #science #surgery #surgeon #doctor #health #healthtip #stayhealthy #gujarat #ahmedabad

admin