"Report માં લખ્યું છે peritoneal deposits — હવે ઓપરેશન થાય કે નહીં?" Ovarian, tube કે peritoneum નું cancer પેટના પડ પર ફેલાયું હોય ત્યારે cytoreductive surgery અને HIPEC દરેકને નહીં, પણ પસંદ કરેલી બહેનોને ફાયદો કરે છે. દેખાતી બધી ગાંઠો કાઢી શકાય (CC-0), રોગ પેટની બહાર ન ગયો હોય, શરીર લાંબું ઓપરેશન ઝીલી શકે અને સારવારમાં સમય સાચો હોય — ત્યારે જ. પેટ ખોલતાં પહેલાં આ પસંદગી બરાબર કરવી, એ જ સારવારનો મોટો ભાગ છે.
CT ની images, tumour markers અને biopsy કે laparoscopy નો report appointment પહેલાં મોકલી દો, જેથી consultation એ વાંચી લીધા પછી શરૂ થાય · +91-63590-11009
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
HIPEC & Ovary Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Indian Ovary Cancer Institute (IOCI), Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. મોટા cancer centres માં training, surgical oncology ની પૂરી લાયકાત, અને સ્ત્રીઓના cancer ના ઓપરેશનનો 18 વર્ષનો અનુભવ. IOCI clinic પર 18 Google reviews માં 5.0 અને Apollo, Bhat પર 56 reviews માં 4.95 rating.
Peritoneum એટલે પેટની અંદરની દીવાલ અને અંદરનાં અંગો પર ચડેલું પાતળું પડ. Ovary, tube અને peritoneum નું cancer આ પડ પર ઝીણી ગાંઠોની ચાદરની જેમ ફેલાય છે, એટલે એનું ઓપરેશન સપાટીનું ઓપરેશન છે — એક-એક ભાગ કરીને.
ગાંઠો મોટા ભાગે omentum (હોજરી અને મોટા આંતરડા પરથી લટકતી ચરબીની જાળી) પર, પડદાની (diaphragm) નીચે, આંતરડાંના પડ પર અને પેડુમાં જમા થાય છે. બહેનો અમારી પાસે મોટે ભાગે આવી વાત લઈને આવે છે: પેટ ધીરે ધીરે મોટું થતું ગયું, પાણી કઢાવ્યું ને ફરી ભરાઈ ગયું, scan માં omentum જાડું દેખાયું, કે વારંવાર આંતરડું અડધું-પડધું બંધ થઈ જાય છે.
ઘણા ડૉક્ટર આ બધાને એક નામ આપે છે — “peritoneal carcinomatosis” — જાણે એક જ રોગ હોય. એવું નથી. Cancer ક્યાંથી શરૂ થયું, એના પરથી નક્કી થાય છે કે ઓપરેશન અને ગરમ chemotherapy કામ લાગશે કે નહીં. આ પાનું ફક્ત ovary, tube કે peritoneum થી શરૂ થયેલા રોગ વિશે છે. Appendix, આંતરડા કે હોજરીથી શરૂ થયેલો ફેલાવો અલગ નિર્ણય છે, અને એના પુરાવા પણ અલગ છે.
ઓપરેશનની વાત થાય એ પહેલાં tissue લેવાય છે. આપણે ત્યાં પેટનો TB peritoneal cancer જેવો જ દેખાઈ શકે, એટલે sample માં cancer ની સાથે TB ની તપાસ પણ થાય છે.
પેટના પડનો TB પેટમાં પાણી, જાડું omentum, પડ પર ઝીણી ગાંઠો અને વધેલું CA-125 પણ આપી શકે — scan પર બિલકુલ ovarian cancer જેવું ચિત્ર. TB ને cancer સમજીને ઓપરેશન કરવું મોટું નુકસાન છે, અને ટાળી શકાય એવું છે. એટલે scan ની મદદથી કે laparoscopy થી લીધેલી biopsy histology ની સાથે TB ની તપાસ (AFB smear, GeneXpert અને culture) માટે પણ જાય છે. પેટનું પાણી કઢાય તો એની પણ તપાસ થાય છે.
બીજી તપાસ: રોગ શરૂ ક્યાંથી થયો. CA-125, CEA અને CA 19-9 જેવા tumour markers કઢાય છે, અને ચિત્ર આંતરડા કે હોજરી તરફ ઈશારો કરે તો colonoscopy અને upper GI endoscopy થાય છે. આંતરડા કે હોજરીનું cancer પડ પર ફેલાયું હોય, એને ovarian cancer ની જેમ નથી સારવાતું.
PCI એક નકશો છે. પેટને જુદા જુદા ભાગમાં વહેંચી, દરેક ભાગની સૌથી મોટી ગાંઠના કદ પ્રમાણે ગુણ અપાય છે. કુલ ગુણ બતાવે છે કે રોગ કેટલો છે અને ક્યાં છે.
નકશો તબક્કાવાર બને છે. છાતી, પેટ અને પેડુનો contrast CT રોગ ક્યાં ક્યાં છે, નાનું આંતરડું કેવું છે અને એની mesentery (આંતરડાને લોહી પહોંચાડતી પંખા જેવી પેશી) ખેંચાઈ તો નથી ગઈ, એ બતાવે છે. ઝીણી ગાંઠો સ્પષ્ટ જોવી હોય ત્યાં diffusion imaging વાળો MRI, CT કરતાં વધુ પકડે છે. PET-CT જરૂર પ્રમાણે, મુખ્યત્વે પેટની બહારનો રોગ જોવા માટે.
સૌથી સાચો નકશો diagnostic laparoscopy માં બને છે — બેભાન કરીને નાના કાપામાંથી camera નાખી, પડનો દરેક ભાગ સીધો જોવાય છે. Scan પછી પણ શંકા રહે કે બધું નીકળશે કે નહીં, ત્યારે laparoscopy થાય છે. PCI operation note માં લખાય છે, જેથી આગળનો દરેક નિર્ણય એના આધારે લેવાય.
CC-0 એટલે ઓપરેશનના અંતે ક્યાંય એક પણ દેખાતી ગાંઠ બાકી નહીં. દરેક ઓપરેશનમાં completeness-of-cytoreduction score લખાય છે, અને સાચો ફાયદો ફક્ત પૂરા કે લગભગ પૂરા ઓપરેશન સાથે જોડાયેલો છે.
| ઓપરેશનના અંતે score | એનો અર્થ | બહેન માટે એનું મહત્ત્વ |
|---|---|---|
| CC-0 | ક્યાંય કોઈ દેખાતી ગાંઠ બાકી નથી | દરેક ઓપરેશનનો ધ્યેય |
| CC-1 | ફક્ત 2.5 mm સુધીની ઝીણી ગાંઠો | ફાયદા માટે પૂરતું ગણાય |
| CC-2 | 2.5 mm થી 2.5 cm ની ગાંઠો બાકી | લાંબા ઓપરેશનનું જોખમ, ફાયદો નહીં |
| CC-3 | 2.5 cm થી મોટી ગાંઠો બાકી | લાંબા ઓપરેશનનું જોખમ, ફાયદો નહીં |
એટલે જ આ નિર્ણય આટલી કાળજીથી લેવાય છે. અધૂરું cytoreduction બહેનને લાંબા ઓપરેશનનો બધો ભાર આપે છે, અને જે માટે ઓપરેશન કર્યું એ કશું નહીં. બધું નીકળી શકે એમ ન હોય, તો એ ઓપરેશન એ રીતે કરવું જ ન જોઈએ.
નકશામાં રોગ પૂરેપૂરો કાઢી શકાય એવો દેખાય, પેટની બહાર કંઈ ફેલાયું ન હોય, શરીર લાંબું ઓપરેશન ઝીલી શકે અને સારવારમાં સમય સાચો હોય — ત્યારે બહેન cytoreduction માટે યોગ્ય ગણાય.
| Cytoreduction તરફ (જરૂર હોય ત્યાં HIPEC સાથે) | એનાથી દૂર |
|---|---|
| Tissue માં ovary, tube કે peritoneum નું cancer નક્કી, અને TB નકાર્યો | TB હજી નકાર્યો નથી, કે આંતરડા/હોજરીનું cancer હજી બાકાત નથી |
| Laparoscopy અને scan માં રોગ પૂરો કાઢી શકાય એવો | નાના આંતરડા પર બધે રોગ, કે ગાંઠથી ખેંચાયેલી mesentery |
| રોગ ફક્ત પેટની અંદર | Liver ની અંદર, ફેફસાંમાં કે દૂરની lymph nodes માં ફેલાવો |
| ચાલી-ફરી શકે, પોતાનું કામ જાતે કરે; heart, ફેફસાં અને kidney લાંબું ઓપરેશન ઝીલી શકે | નબળું શરીર, ઓછું albumin કે વજન ઘટ્યું હોય અને હજી સુધર્યું ન હોય |
| HIPEC નો વિચાર હોય ત્યારે, chemotherapy પછીનું interval ઓપરેશન | પહેલું જ ઓપરેશન, જ્યાં HIPEC હજી અભ્યાસ હેઠળ છે |
નાના આંતરડા પર બધે ફેલાયેલો રોગ, કે ગાંઠથી અંદર ખેંચાયેલી mesentery — મોટા ભાગે આ જ પૂરું ઓપરેશન અશક્ય બનાવે છે. પેટ ખોલતાં પહેલાં laparoscopy માં આ જ જોવાય છે.
બીજો લગભગ દરેક ભાગ સાફ થઈ શકે. Omentum કઢાય, પેડુ અને પેટની દીવાલનું પડ ઉખેડાય, પડદો (diaphragm) ઉખેડાય કે એનો ભાગ કઢાય, અને મોટા આંતરડાનો ટુકડો પણ લઈ શકાય. નાનું આંતરડું જુદું છે. એની આખી લંબાઈ પર સપાટી ઢંકાઈ ગઈ હોય, તો રોગ સાફ કરવા જેટલું આંતરડું કાઢીએ તો સારી રીતે જીવવા જેટલું આંતરડું બચે નહીં.
એટલે laparoscopy માં આવું દેખાય તો cytoreduction માટે પેટ ખોલાતું નથી. Chemotherapy અપાય છે, અને પછી ફરી નકશો બને છે. એક surgeon તરીકે કહું — ત્યાં અટકવું એ હાર નથી, બહેનના હિતમાં લીધેલો નિર્ણય છે. આ શક્યતા consent ની વાતચીતમાં પહેલેથી કહેવાય છે, જેથી પાછળથી આશ્ચર્ય ન થાય.
Ovarian cancer માં પેટની અંદર ગરમ cisplatin ને trial નો ટેકો છે: advanced રોગમાં, પહેલાં chemotherapy લીધા પછીના interval ઓપરેશનમાં, જ્યારે cytoreduction પૂરું થયું હોય. પહેલા ઓપરેશનમાં એ હજી અભ્યાસ હેઠળ છે, અને અધૂરા ઓપરેશનમાં કદી નહીં.
HIPEC — hyperthermic intraperitoneal chemotherapy — ઓપરેશનના અંતે નક્કી સમય માટે પેટની અંદર ગરમ chemotherapy ફેરવે છે. ગરમીથી દવા સપાટીના પડ પર વધુ અસર કરે છે. આંખે ન દેખાય એવા કોષો સુધી એ પહોંચે; પણ બાકી રહી ગયેલી ગાંઠ સુધી નહીં. મોટા ભાગના નિયમો આ એક વાત પરથી સમજાય છે.
Cancer ક્યાંથી શરૂ થયું એ પ્રમાણે HIPEC ના પુરાવા બદલાય છે, અને એને બધે લાગુ ન પડાય. Interval ઓપરેશનમાં ovarian રોગ માટે જે સાચું છે, એ બીજા દરેક peritoneal cancer માટે આપોઆપ સાચું નથી — એટલે જ પહેલાં શરૂઆતનું અંગ પાકું કરાય છે.
Cytoreduction એ ભાગ-ભાગ પ્રમાણે પસંદ કરેલાં ઓપરેશનોનો સમૂહ છે, જેનો ધ્યેય CC-0 છે. નકશો જે માગે એટલું જ થાય, અને દરેક resection, PCI અને છેલ્લો CC score operation note માં લખાય.
ઓપરેશન Dr Swati Shah કરે છે. આંતરડું કે ઉપરનું પેટ સાફ કરવાનું હોય ત્યારે Dr Harsh Shah, MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology), GI surgeon તરીકે જોડાય છે — જેથી ઓપરેશન પૂરું થવું એક surgeon ની મર્યાદા પર ન રહે.
Cytoreduction પૂરું થયા પછી 41 થી 43 °C સુધી ગરમ કરેલું cisplatin perfusion machine થી પેટમાં ફેરવાય છે. Kidney ને રક્ષણ અપાય છે, અને પ્રવાહીના મોટા ફેરફાર anaesthesia team સંભાળે છે.
ગરમ perfusion નું machine Apollo Hospital, Bhat માં છે, અને ઓપરેશનની તારીખ નક્કી થાય ત્યારે જ perfusion team સાથે book થઈ જાય છે. Perfusion પેટ ખુલ્લું રાખીને કે બંધ કરીને થઈ શકે. એ દરમિયાન anaesthetist શરીરને ઠંડું રાખે, પેશાબ ચાલુ રાખે અને cisplatin ના protocol પ્રમાણે kidney નું રક્ષણ કરે. Theatre staff cytotoxic દવા સંભાળવાના protocol અને closed-circuit scavenging પાળે છે, અને machine એક નક્કી perfusionist ચલાવે છે.
Peritoneal surgery માં પસંદગી જ સારવાર છે. Laparoscopy અને tumour board પર સાચું પસંદ કરવું એવી team પર આધાર રાખે છે જે આ એક ઓપરેશનનો નકશો, સફાઈ અને નિર્ણય વારંવાર સાથે કરે છે.
પરિણામનો મોટો ભાગ ત્રણ નિર્ણયો પર ટકે છે: laparoscopy બરાબર વાંચવી, નાના આંતરડાએ CC-0 ક્યારે અશક્ય બનાવ્યું એ ઓળખવું, અને રોગ બાકી રાખવા કરતાં અટકી જવાની તૈયારી. આમાંનું કશું એક surgeon નું કૌશલ્ય નથી. એ એવી team નું છે જેમાં gynaec cancer surgeon, GI surgeon, anaesthetist, ICU, perfusionist અને stoma nurse — બધાંએ સાથે મળીને આ પહેલાં કર્યું હોય.
અહીં સંખ્યા જાહેરાત માટેનો આંકડો નથી. એ કારણ છે કે team વિશ્વાસથી “હજી નહીં” કહી શકે. આ કામ કરતું unit પોતાને પણ તપાસે: પોતાના PCI નું ચિત્ર, કેટલી વાર CC-0 મળ્યું, કેટલી વાર અટક્યા અને મોટાં complications — બધું નોંધાય અને ફરી જોવાય, અને તમારા પોતાના આંકડા consent વખતે તમારી સાથે ચર્ચાય છે.
આ એવું ઓપરેશન છે જેમાં પહેલાંનાં અઠવાડિયાં ખરેખર ફરક પાડે છે:
Consent એક કરતાં વધુ visit માં, રૂબરૂ અને વિગતથી લેવાય છે — ઓપરેશનના દિવસે કદી નહીં.
Cytoreduction અને HIPEC પછી દરેક દર્દી પહેલાં ICU માં જાય છે. આંતરડું ધીમે જાગે છે, ખોરાક વહેલો શરૂ થાય છે, અને blood counts રોજ જોવાય છે કારણ કે બીજા અઠવાડિયામાં એ ઘટે છે.
આંતરડું ચાલુ થવામાં મોડું થાય એ અપેક્ષિત છે, complication નથી, એટલે ખોરાક — મોઢેથી, નળીથી કે નસમાંથી — પહેલા દિવસોથી જ plan થાય છે. Blood count રોજ કઢાય છે: HIPEC વખતે અપાયેલી chemotherapy સફેદ કોષો ઘટાડે છે, મોટે ભાગે સાતમાથી દસમા દિવસ વચ્ચે સૌથી નીચે, અને એ દિવસોમાં તાવ આવે તો તરત સારવાર થાય છે. Kidney નું કામ પણ એ જ રીતે જોવાય છે.
ઘરે ત્યારે જવાય જ્યારે આ બધું સાચું હોય: ખાઈ શકે કે ખોરાકનો plan સેટ હોય, આંતરડું ચાલુ હોય, સફેદ કોષો સૌથી નીચલા સ્તરથી ઉપર આવવા માંડ્યા હોય, એક દિવસથી તાવ ન હોય, દુખાવો ગોળીઓથી કાબૂમાં હોય, જાતે ચાલી શકે, stoma હોય તો જાતે સંભાળી શકે, અને kidney સ્થિર હોય. રજા મોટે ભાગે બીજા અઠવાડિયામાં મળે છે, કોઈ તકલીફની સારવાર કરવી પડી હોય તો મોડી.
પેટના મોટા ભાગનાં ઓપરેશન કરતાં આમાં જોખમ વધારે છે. Complications અહીં શબ્દોમાં લખ્યાં છે; તમારા પોતાના આંકડા — જે તમારા શરીર અને ઓપરેશનના વિસ્તાર પર આધાર રાખે — consent ની વાતચીતમાં અપાય છે.
એમાં સમાવેશ થાય છે: transfusion ની જરૂર પડે એવું bleeding, ઘામાં infection, પગ કે ફેફસામાં clot, heart કે શ્વાસની તકલીફ, આંતરડાના સાંધામાંથી leak, પેટની અંદર પરુ ભરાવું, આંતરડું મોડું ચાલુ થવું, સફેદ કોષો ઘટવાથી ગંભીર infection નું જોખમ, cisplatin થી kidney ને ઈજા, પડદાના ઓપરેશન પછી ફેફસાં પાસે પાણી, pancreas કે પિત્તનો leak, ફરી ઓપરેશન, હંગામી કે કાયમી stoma, લાંબું hospital રોકાણ, અને જીવનું જોખમ. પછીથી ઘાની જગ્યાએ hernia, ચોંટેલાં આંતરડાંથી રુકાવટ, મળત્યાગની ટેવમાં ફેરફાર અને મહિનાઓ સુધી થાક રહી શકે.
અમુક વાતો જોખમ નથી, નક્કી છે: બધું કાઢવું શક્ય ન લાગે તો ઓપરેશન laparoscopy માં કે પેટ ખોલતાં અટકાવી શકાય; ovaries કઢાય તો menopause તરત આવે અને ગર્ભ રહી શકે નહીં; પૂરા ઓપરેશન પછી પણ cancer પાછું આવી શકે; અને follow-up આખી જિંદગી.
★★★★★
“Dr. Swati Shah operated on my mother for CRS HIPEC. We are very thankful for her excellent treatment and compassionate care throughout the journey. She explained everything clearly and made us feel confident before the surgery. My mother is recovering well, and we are grateful for the successful outcome. Dr. Swati Shah is an excellent surgical oncologist. Highly recommended”
Rajesh Patel, August 2026
★★★★★
“My relative was treated for ovarian cancer at the Indian Ovarian Cancer Institute (IOCI). From the first consultation to surgery and postoperative care, the entire team was supportive and professional. The surgery was performed successfully, and every step of the treatment was explained clearly. We truly appreciated the compassionate care, prompt attention, and confidence the team gave us during a difficult time. We are grateful to IOCI for providing excellent ovarian cancer treatment and would highly recommend the institute to anyone seeking specialized ovarian cancer care.”
Bg Chaudhari, July 2026
★★★★★
“We are extremely grateful to Dr. Swati Shah for treating my mother for ovarian cancer and performing her surgery. She is a very experienced, compassionate, and dedicated doctor. She explained the treatment and surgery very patiently and gave us confidence throughout the entire journey. The surgery went well, and my mother is doing much better now. Thank you, Dr. Swati Shah, for your excellent care and support. Highly recommended for ovarian cancer treatment.”
Jay Udasi, September 2026
Dr Swati Shah નાં એક દર્દી cytoreduction અને HIPEC પછીની પોતાની recovery વિશે વાત કરે છે (હિન્દીમાં).
ખર્ચનો અંદાજ આના પર બદલાય: કેટલા ભાગ સાફ કરવાના છે, HIPEC ઉમેરાય છે કે નહીં, આંતરડું કઢાય છે કે stoma બને છે, અને ICU માં કેટલા દિવસ. તમારી policy મંજૂરી આપે ત્યાં Apollo Hospital, Bhat ના insurance desk થી cashless pre-authorisation થાય છે.
Diagnostic laparoscopy, ઓપરેશન પહેલાં કે પછીની chemotherapy અને recovery દરમિયાન ખોરાકની મદદનો ખર્ચ પણ ગણતરીમાં રાખો. પહેલી visit માં policy ના કાગળ અને અગાઉના બધા scan અને report લાવો, જેથી તારીખ નક્કી થતાં જ pre-authorisation મૂકી શકાય.
કારણ કે પેટના પડનો TB scan પર લગભગ ovarian cancer જેવો જ દેખાય છે, અને CA-125 પણ વધારી શકે છે. એટલે biopsy માં બંનેની તપાસ થાય છે. ખોટા રોગ માટે ઓપરેશન ન થાય, એ માટે આ પગલું જરૂરી છે.
એવું જરૂરી નથી. પેટના પડ પર ફેલાવો ovarian cancer આગળ વધવાની સામાન્ય રીત છે, અને આવી ઘણી બહેનોમાં cytoreduction થાય છે. તમારા માટે શક્ય છે કે નહીં, એ બધી ગાંઠો નીકળી શકે કે નહીં એના પર આધાર રાખે છે — જે scan પરથી અને શંકા હોય તો laparoscopy થી નક્કી થાય છે.
ના. PCI બતાવે છે કે દરેક ભાગમાં કેટલો રોગ છે. આંકડા કરતાં વધુ મહત્ત્વ એનું છે કે રોગ ક્યાં બેઠો છે: ફેલાયેલો હોવા છતાં પૂરો કાઢી શકાય એવો રોગ એક વાત છે, અને નાના આંતરડા પર પથરાયેલો થોડો રોગ બીજી વાત.
ના. Ovarian cancer માં એને ટેકો chemotherapy પછીના interval ઓપરેશનમાં છે, જ્યારે દેખાતી બધી ગાંઠ નીકળી ગઈ હોય. પહેલા ઓપરેશનમાં એ હજી અભ્યાસ હેઠળ છે, અને ઓપરેશન અધૂરું હોય ત્યારે કદી નથી ઉમેરાતું.
તો એ દિવસે cytoreduction નથી થતું. Chemotherapy અપાય છે અને પછી ફરી નકશો બને છે. અધૂરું ઓપરેશન બધાં જોખમ આપે અને ફાયદો નહીં, એટલે ત્યાં અટકવું તમારા હિતમાં છે.
જરૂર પડે તો બંને. ઓપરેશન Dr Swati Shah કરે છે, અને CC-0 સુધી પહોંચવા આંતરડું કે ઉપરનું પેટ સાફ કરવાનું હોય ત્યારે Dr Harsh Shah GI surgeon તરીકે જોડાય છે.
Consultation: IOCI clinic, Gota, અમદાવાદ. ઓપરેશન: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
Department
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
SF-203, 2nd Floor
Olive Greens, Gota
S G Highway, Ahmedabad
Gujarat, India 382481
Google map link:
https://maps.app.goo.gl/2wawX5nnDgjkKoeZA?g_st=iw
Apollo Hospital I.L
Plot No. 1 A,
Apollo Hospital International Limited,
GIDC Bhat, Industrial Estate,
Gandhinagar, Gujarat 382428
Google map link:
https://maps.app.goo.gl/jRYUHgH6rFdGsk5g8