"સાહેબ, બીજે ઓપરેશન માટે ખોલ્યું ને પાછું બંધ કરી દીધું — હવે શું?" Ovarian cancer ના ઓપરેશનનો એક જ ધ્યેય છે: પેટમાં એક પણ દેખાતી ગાંઠ બાકી ન રહે. Operation note પર એ R0 કે CC-0 તરીકે લખાય છે, અને ઓપરેશન કેટલું મોટું હતું એના કરતાં આ પરિણામ આગળ વધુ મહત્ત્વનું છે. એટલે સાચો નિર્ણય "ઓપરેશન કરવું કે નહીં" નો નથી, પણ "ક્યારે" નો છે — બધું નીકળી શકે તો હમણાં, નહીં તો ત્રણ-ચાર cycles chemotherapy પછી. પેટની અંદર ગરમ chemotherapy (HIPEC) ફક્ત ચોક્કસ સંજોગોમાં ઉમેરાય છે.
CT ની ફિલ્મ કે CD, CA-125 અને biopsy કે જૂના ઓપરેશનના કાગળ appointment પહેલાં મોકલી દો, જેથી consultation એ વંચાઈ ગયા પછી શરૂ થાય · +91-63590-11009
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
HIPEC & Ovary Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Indian Ovary Cancer Institute (IOCI), Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — એવું institute જે ફક્ત એક અંગ, ovary, પર કામ કરે છે. મોટા cancer centres માં training, surgical oncology ની પૂરી degree, અને સ્ત્રીઓના cancer ના ઓપરેશનનો 18 વર્ષનો અનુભવ. IOCI clinic પર 18 Google reviews માં 5.0 અને Apollo, Bhat પર 56 reviews માં 4.95 rating.
R0 એટલે ઓપરેશનના અંતે કોઈ દેખાતો રોગ બાકી નથી. CC-0 — peritoneal surgery નો completeness-of-cytoreduction score — એટલે ક્યાંય એક પણ દેખાતી ગાંઠ બાકી નથી. બંને એક જ ધ્યેય બતાવે છે, અને Indian Ovary Cancer Institute માં દરેક ovarian cancer ઓપરેશનનો ધ્યેય આ જ છે.
વર્ષો સુધી “optimal debulking” નો અર્થ હતો — એક centimetre થી મોટું કંઈ ન રહે. એ માપદંડ હવે બદલાઈ ગયો છે. કંઈ ન રહે અને નાની ગાંઠો રહી જાય — એ બે વચ્ચેનો ફરક મોટો છે અને દરેક અભ્યાસમાં દેખાય છે. એટલે હવે ધ્યેય “થોડું” નહીં, “કંઈ નહીં” છે.
કારણ આ cancer ના સ્વભાવમાં છે. અંડાશય (ovary), fallopian tube કે peritoneum નું cancer પેટની અંદરની સપાટી પર ફેલાય છે — omentum, diaphragm ની નીચે, આંતરડાંના પડ પર — અને platinum chemotherapy થી સામાન્ય રીતે સારી અસર પામે છે. ઓપરેશનનું કામ છે આંખે દેખાય એટલું બધું કાઢવું, જેથી chemotherapy ને ફક્ત ન દેખાતું જ સંભાળવું પડે.
આ નિર્ણય છાતી, પેટ અને પેડુના contrast CT પરથી થાય, અને CT પરથી શંકા રહે ત્યારે diagnostic laparoscopy અને Fagotti score થી. Laparoscopy થી જવાબ મળી શકે એમ હોય ત્યાં ફક્ત scan પરથી નિર્ણય નથી લેવાતો.
CT માં પાંચ વાત મોટાભાગના નિર્ણય કરે છે:
લોહીના markers પણ મહત્ત્વના છે. CA-125 અને CEA નું પ્રમાણ ovary તરફ ન ઇશારો કરે, તો પહેલાં colonoscopy અને upper GI endoscopy, જેથી આંતરડાના cancer નું ovary ના cancer તરીકે ઓપરેશન ન થાય. કોઈ પણ chemotherapy પહેલાં image-guided core biopsy કે laparoscopy થી tissue નું નિદાન પાકું થાય.
બધું કાઢી શકાય એમ હોય અને શરીર તૈયાર હોય, તો primary surgery — પહેલાં ઓપરેશન. રોગ હજી પૂરો ન નીકળી શકે, અથવા તાકાત, પોષણ કે બીજી બીમારીને કારણે લાંબું ઓપરેશન સલામત ન હોય, તો પહેલાં chemotherapy અને પછી interval surgery. બંને માન્ય રસ્તા છે; પસંદગી tumour board કરે છે.
| Primary cytoreduction (પહેલાં ઓપરેશન) | પહેલાં chemo, પછી interval cytoreduction | |
|---|---|---|
| ક્યારે | બધું કાઢી શકાય એમ લાગે અને શરીર તૈયાર હોય | Mesentery ના મૂળ, porta hepatis કે પેટના ઉપરના ભાગમાં ઘણો રોગ; અથવા ઓછી તાકાત, ઓછું albumin કે બીજી બીમારી |
| ક્રમ | ઓપરેશન, પછી છ cycles chemotherapy | ત્રણ-ચાર cycles, ઓપરેશન, પછી બાકીની cycles — કુલ છ |
| HIPEC | પહેલા ઓપરેશનમાં સાબિત નથી — ફક્ત સંશોધન | Interval ઓપરેશન પૂરું થયું હોય તો trial નો પુરાવો છે |
| ધ્યેય | કોઈ દેખાતો રોગ બાકી નહીં | કોઈ દેખાતો રોગ બાકી નહીં |
Chemotherapy પછીનું પૂરું ઓપરેશન, શરૂઆતના અધૂરા ઓપરેશન કરતાં સારું છે. રોગ પ્રમાણે સમય પસંદ કરવો, જેથી પરિણામ પૂરું આવે — આખો નિર્ણય બસ આટલો જ છે.
જાણી જોઈને અધૂરું ઓપરેશન કદી નથી થતું. પેટ ખોલ્યા પછી બધું કાઢવું અશક્ય લાગે, તો tissue લઈને પેટ બંધ કરાય, પહેલાં chemotherapy અપાય, અને પછી planned ઓપરેશન થાય.
ઘરનાં લોકો આને “ખોલીને બંધ કરી દીધું” કહે છે, અને હિંમત હારી જાય છે. હકીકતમાં એ હાર નથી. એક surgeon તરીકે કહું — રોગ પાછળ છોડી દેતું લાંબું, જોખમી ઓપરેશન બહેનને બધાં જોખમો આપે છે અને ફાયદો લગભગ કંઈ નહીં. રોકાવું, સારવાર આપવી, અને પૂરા ઓપરેશન માટે પાછા આવવું — એ એની સલામતી અને સારા પરિણામની તક બંને બચાવે છે. આ શક્યતા consent વખતે જ સમજાવાય છે, એટલે કોઈને આશ્ચર્ય નથી થતું.
ઓપરેશન રોગ ક્યાં છે એ પ્રમાણે ગોઠવાય છે. એનો નક્કી ભાગ છે ગર્ભાશય, બંને નળીઓ અને ovary, અને omentum કાઢવાં; બાકીનું ફક્ત ત્યારે જ, જ્યારે કંઈ દેખાતું બાકી ન રહે એ માટે જરૂરી હોય.
આંતરડું કાઢ્યું હોય, diaphragm નું ઓપરેશન થયું હોય કે HIPEC અપાયું હોય ત્યારે drain મુકાય; નહીં તો routine નહીં. નાકમાંથી નળી પણ routine રીતે નથી રખાતી.
HIPEC એટલે ઓપરેશનના અંતે cisplatin ને ગરમ કરીને નેવું મિનિટ પેટમાં ફેરવવું. Advanced રોગમાં, chemotherapy પછીના interval ઓપરેશનમાં એનાથી આયુષ્યમાં ખરો ફાયદો trial માં દેખાયો છે. પહેલા ઓપરેશનમાં એ હજી સંશોધન છે. ઓપરેશન અધૂરું હોય ત્યારે એ કદી નથી ઉમેરાતું.
HIPEC આપવું કે નહીં, એ ત્રણ વાત નક્કી કરે:
પહેલા, primary ઓપરેશનમાં HIPEC હજી સાબિત નથી; એ સવાલનો જવાબ આપતી trial નું પરિણામ આ સારવાર-પદ્ધતિની છેલ્લી સમીક્ષા સુધી આવ્યું નહોતું. એ સ્થિતિમાં એની વાત થાય, તો તમને એ સંશોધન તરીકે જ કહેવાય.
ગરમ chemotherapy નું machine Apollo Hospital, Bhat માં ઉપલબ્ધ છે, અને ઓપરેશનની તારીખ નક્કી થાય ત્યારે જ એ અને એની team book થાય છે — જેથી પુરાવો કહે ત્યારે HIPEC અહીં આપી શકાય, machine ખાલી હોય ત્યારે નહીં.
ઓપરેશન પૂરું થશે કે નહીં, એ ઇરાદા કરતાં વધુ એ પર આધાર રાખે છે કે team એક જ બેઠકમાં diaphragm, liver ની આસપાસ અને આંતરડા પરનો રોગ સંભાળી શકે છે કે નહીં. એ ક્ષમતા આ એક ઓપરેશન team તરીકે વારંવાર કરવાથી આવે છે — એટલે advanced ovarian cancer નું ઓપરેશન એવાં units માં થવું જોઈએ જે આ જ કામ પર કેન્દ્રિત હોય.
કોઈ diaphragm કે આંતરડાનો ટુકડો સલામત રીતે કાઢી શકે એવું હાજર ન હોવાથી અધૂરું રહેલું ઓપરેશન એના મૂળ હેતુમાં જ નિષ્ફળ ગયું ગણાય. Indian Ovary Cancer Institute માં ovary જ આખું કામ છે. આંતરડું કે પેટનો ઉપરનો ભાગ સામેલ હોય ત્યારે GI surgeon ઓપરેશનમાં જોડાય છે, જેથી પૂરું ઓપરેશન કોઈ એક વ્યક્તિની આવડત પર ન અટકે. લાંબા ઓપરેશન, શરીરમાં પ્રવાહીના મોટા ફેરફાર અને cisplatin HIPEC માં કિડનીની ખાસ સંભાળ માટે anaesthesia અને ICU નું આયોજન અગાઉથી થાય છે.
અહીં અનુભવ જાહેરાત કરવાનો આંકડો નથી. એ જ કારણ છે કે tumour board વિશ્વાસથી કહી શકે “બધું નીકળશે” — અને “હમણાં નહીં, પહેલાં chemo” પણ કહી શકે, હાર માન્યા વગર.
તૈયારી ઓપરેશનની આગલી રાતે નહીં, OPD visit થી શરૂ થાય:
Cytoreductive surgery ની complications અહીં શબ્દોમાં લખી છે; તમારી ઉંમર, તાકાત, albumin અને ઓપરેશન કેટલું મોટું છે એ પ્રમાણે તમારા પોતાના આંકડા consent ની વાતચીતમાં અપાય છે.
એમાં આવે: blood transfusion જોઈએ એટલું bleeding, ઘામાં infection, પગ કે ફેફસામાં clot, ICU માં રહેવું પડે, આંતરડું કાઢવું પડે, stoma, આંતરડાના સાંધામાંથી leak, bladder કે ureter ને ઈજા, diaphragm ના ઓપરેશન પછી ફેફસાં પાસે પાણી, spleen કે pancreas ની પૂંછડી કાઢ્યા પછી pancreatic leak, આંતરડું મોડું ચાલુ થવું, nodes કાઢ્યા પછી lymphocyst કે પગમાં સોજો, ફરી ઓપરેશન, અને જીવનું જોખમ — જે પેટના ઉપરના ભાગના મોટા ઓપરેશન સાથે HIPEC હોય ત્યારે વધારે છે. HIPEC થી કિડની પર અસર અને લોહીના counts ઘટવાનું જોખમ ઉમેરાય છે.
ચાર વાત જોખમ નહીં, નક્કી છે: બંને ovary કઢાય તો menopause તરત અને કાયમ માટે આવે; fertility-sparing ઓપરેશન અલગથી નક્કી ન થયું હોય તો બાળક થવાની શક્યતા પૂરી થાય; ઓપરેશન પછી chemotherapy લેવી પડે; અને follow-up જીવનભર. Dr Swati Shah ઓપરેશન પહેલાં આ દરેક વાત તમારી સાથે જાતે કરે છે.
★★★★★
“My relative had advanced ovarian cancer involving the omentum and peritoneal deposits. We consulted Indian Ovarian Cancer Institute (IOCI) because of its expertise in complex ovarian cancer surgery. The doctors explained the importance of achieving complete tumour removal, and Cytoreductive Surgery (CRS) was performed successfully. We are thankful for the excellent treatment and compassionate care provided throughout the journey.”
Sharukh Bhadula, August 2026
★★★★★
“We are extremely grateful to Dr. Swati Shah for performing CRS HIPEC surgery. From the first consultation, she explained everything clearly and gave us confidence throughout the treatment journey. Her expertise, dedication, and compassionate approach made us feel comfortable and supported at every step. The surgery and post-operative care were handled very professionally, and we are very thankful for the care and guidance provided. Dr. Swati Shah is an excellent cancer surgeon, and we highly recommend her to anyone looking for expert care and treatment.”
Vaibhav Parmar, September 2026
★★★★★
“HIPEC technology very well explained,and accordingly treated my spouse,kudos, her recovery went well till now”
Deepak Goswami, August 2026
Dr Swati Shah ના એક દર્દી ovarian cancer ના cytoreductive ઓપરેશન વિશે વાત કરે છે (હિન્દીમાં).
ખર્ચ cytoreduction કેટલું મોટું છે, HIPEC ઉમેરાય છે કે નહીં, આંતરડું કે stoma જોઈએ કે નહીં, અને ICU અને hospital માં કેટલા દિવસ — એના પર આધાર રાખે છે. તમારી policy મંજૂરી આપે ત્યાં Apollo Hospital, Bhat નો insurance desk cashless pre-authorisation ગોઠવે છે.
ઓપરેશન પહેલાં કે પછીની chemotherapy, નિદાન વખતે મોકલાતો gene test, અને maintenance દવાનો પણ હિસાબ રાખો — maintenance સૌથી મોટો એક ખર્ચ બની શકે, અને એની વાત prescription વખતે નહીં, પહેલી counselling માં જ થાય છે.
કારણ કે CT કે laparoscopy માં દેખાયું કે આજે ઓપરેશન કરીએ તો બધો રોગ નહીં નીકળે, અથવા શરીર અત્યારે લાંબા ઓપરેશન માટે તૈયાર નથી. ત્રણ-ચાર cycles chemotherapy પછી રોગ ઘટે અને શરીર સુધરે, ત્યારે ઓપરેશન પૂરું થઈ શકે. અધૂરું ઓપરેશન તરત કરવા કરતાં પૂરું ઓપરેશન થોડું મોડું કરવું વધુ સારું છે. Chemotherapy ની કુલ cycles તો છ જ રહે છે.
એનો અર્થ કે ઓપરેશનના અંતે પેટમાં ક્યાંય કોઈ દેખાતી ગાંઠ બાકી નહોતી. CC-0 એ peritoneal surgery માં વપરાતો completeness-of-cytoreduction score છે; R0 એ જ વાત કહે છે. ઓપરેશનનું આ પરિણામ આગળની સારવાર પર સૌથી વધુ અસર કરે છે.
આ જ કારણે ઓપરેશન પહેલાં શરીરની તૈયારી જોવાય છે. ઉંમર સાથે બીજી બીમારીઓ હોય, albumin ઓછું હોય કે રોજનાં કામ જાતે ન થતાં હોય, તો ઘણી વાર પહેલાં chemotherapy અપાય છે અને પછી ફરી મૂલ્યાંકન થાય છે. સાથે ચાલવાનો કાર્યક્રમ, શ્વાસની કસરત અને protein થી તાકાત પાછી લવાય છે.
કારણ કે એનો પુરાવો એક ખાસ સ્થિતિમાં જ છે: advanced રોગમાં, પહેલાં chemotherapy લીધા પછીના interval ઓપરેશનમાં, જ્યારે દેખાતો બધો રોગ કાઢી નાખ્યો હોય. પહેલા જ ઓપરેશનમાં HIPEC હજી સંશોધનના તબક્કે છે, અને ઓપરેશન અધૂરું રહ્યું હોય ત્યારે HIPEC કદી નથી ઉમેરાતું.
હંમેશાં નહીં. આંતરડાનો ટુકડો કાઢવાથી ઓપરેશન પૂરું થતું હોય તો એ કઢાય, અને ક્યારેક થોડા સમય માટે કે કાયમ માટે stoma જોઈએ. એની સંમતિ ઓપરેશન પહેલાં જ લેવાય છે, અને stoma nurse અગાઉથી જગ્યા નક્કી કરે છે.
તો અધૂરું debulking ચાલુ નથી રખાતું. Tissue લઈને પેટ બંધ કરાય, પહેલાં chemotherapy અપાય, અને પછી planned ઓપરેશન થાય. આ શક્યતા ઓપરેશન પહેલાંની consent ની વાતચીતમાં જ કહેવાય છે.
Consultation IOCI clinic, Gota, અમદાવાદ માં. Operation Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar માં.
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
Department
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
SF-203, 2nd Floor
Olive Greens, Gota
S G Highway, Ahmedabad
Gujarat, India 382481
Google map link:
https://maps.app.goo.gl/2wawX5nnDgjkKoeZA?g_st=iw
Apollo Hospital I.L
Plot No. 1 A,
Apollo Hospital International Limited,
GIDC Bhat, Industrial Estate,
Gandhinagar, Gujarat 382428
Google map link:
https://maps.app.goo.gl/jRYUHgH6rFdGsk5g8