પેટની બહાર ફેલાયેલા ovarian cancer માં ઓપરેશન હજુ શક્ય?
છેલ્લે સુધાર્યું: 14-Oct-2026
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Ovary Cancer Surgeon
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ 4.96, 24 Google reviews
ટૂંકમાં
હા, કેટલીક બહેનોમાં. પહેલાં chemotherapy અપાય છે. પછી ફેલાવો એટલો ઘટે કે દેખાતું બધું cancer નીકળી શકે, તો વચગાળાનું ઓપરેશન કરાય છે.
ચોથા stage નો અર્થ છે કે cancer ના કોષ પેટની બહાર પહોંચ્યા છે. ફેફસાં ફરતે પાણીમાં, કે લિવર જેવા દૂરના અંગની અંદર ગાંઠરૂપે.
Stage જેટલી જ શરીરની તાકાત પણ મહત્વની છે. નબળાં કે ઓછા વજનવાળાં બહેનોમાં પહેલાં chemotherapy, અને ઓપરેશન પહેલાં તાકાત ફરી તપાસાય છે.
આ પાનું એક મોટી માર્ગદર્શિકાનો ભાગ છે. advanced ovarian cancer માં ઓપરેશન કોને જોઈએ, તે કેવી રીતે ગોઠવાય અને stage નો અર્થ શું, તે અમદાવાદમાં advanced ovarian cancer (stage 3 અને 4) ની સર્જરી ના પાના પર છે.
IVA અને IVB માં શું ફરક?
અંડાશય, અંડવાહિની અને પેટના પડદાના cancer માટે stage ની એક જ પદ્ધતિ છે. ચોથો stage એટલે પેટની હદ બહારનો ફેલાવો. તેના બે ભાગ છે, અને અક્ષર પ્રમાણે ફેલાવો તપાસવાની રીત બદલાય છે.
| ભાગ | શું મળ્યું છે |
|---|---|
| IVA. | ફેફસાં ફરતેના પાણીમાં cancer ના કોષ. |
| IVB. | લિવર જેવા અંગની અંદર ગાંઠ, અથવા પેટની બહાર ફેલાવો. |
આ stage માં પણ ઘણી વાર મોટા ભાગની બીમારી પેટની અંદર જ હોય છે. એટલે ઓપરેશનનું મહત્વ હજુ રહે છે. દરેક stage ની સમજ અમારા stage ના પાના પર છે.
પહેલાં નિદાન પાકું કરવું
Scan પર ચોથો stage લખ્યો હોય, એટલાથી સારવાર શરૂ થતી નથી. પહેલાં આટલું થાય છે:
- ટુકડાની તપાસ. Chemotherapy પહેલાં core biopsy કે laparoscopy થી cancer પાકું કરાય છે. સોયથી ખેંચેલું પ્રવાહી કે ફક્ત પાણીની તપાસ પૂરતી નથી.
- છાતીનું પાણી. ફેફસાં ફરતે પાણી હોય, તો તેમાં cancer ના કોષ શોધવા તપાસ મોકલાય છે.
- PET-CT, જ્યારે પેટની બહાર ફેલાવાની શંકા હોય કે ચિત્ર સ્પષ્ટ ન હોય. Ovarian cancer માં તે નિયમિત તપાસ નથી.
- Cancer ક્યાંથી શરૂ થયું. Markers અંડાશય સિવાય બીજે ઇશારો કરે, તો colonoscopy અને ઉપરની endoscopy થી આંતરડું અને હોજરી તપાસાય છે.
- BRCA અને HRD test, અત્યારે જ મોકલાય છે. Chemotherapy પછીની દવા તેના પરથી નક્કી થાય છે.
ચોથા stage માં chemotherapy પહેલાં કેમ?
ચોથા stage માં સામાન્ય ક્રમ છે: પહેલાં chemotherapy, પછી દેખાતું બધું cancer નીકળી શકે ત્યાં ઓપરેશન, અને પછી બાકીની chemotherapy.
મુખ્ય દવાઓ carboplatin અને paclitaxel છે, દર ત્રણ અઠવાડિયે એક વાર. સહન ન થાય તો paclitaxel અઠવાડિયે અઠવાડિયે અપાય છે. ચોથા stage માં બીજી chemotherapy થી bevacizumab ઉમેરાય છે. પછી તે એકલી પંદર મહિના સુધી ચાલી શકે. ઓપરેશનના ચાર અઠવાડિયાંમાં તે શરૂ થતી નથી, અને ઓપરેશનના છ અઠવાડિયાં પહેલાં બંધ કરાય છે.
ઓપરેશન ક્યારે હજુ કરાય છે?
ત્રણ કે ચાર chemotherapy પછી tumour board ફરી જુએ છે. Laparoscopy અને ફેલાવાના score થી, અથવા પેટ ખોલીને જોઈને, ખબર પડે કે શું નીકળી શકે. ફક્ત scan પરથી આ નક્કી થતું નથી. દેખાતું કોઈ cancer બાકી ન રહે એમ હોય, તો જ વચગાળાનું ઓપરેશન થાય છે. આ નિયમ પૂરું ઓપરેશન કે પહેલાં chemo વાળા પાના પર સમજાવ્યો છે.
| સ્થિતિ | સામાન્ય આગળનું પગલું |
|---|---|
| શરીર તૈયાર, અને ફેલાવો પૂરતો ઘટ્યો. | વચગાળાનું ઓપરેશન, પછી બાકીની chemotherapy. |
| શરીર તૈયાર, પણ બધું cancer નીકળી શકે એમ નથી. | અધૂરું ઓપરેશન નહીં. Chemotherapy ચાલુ. |
| નબળાઈ, ઓછું albumin, કે મોટી ઉંમર સાથે બીજી બીમારી. | પહેલાં chemotherapy, પછી તાકાતની ફરી તપાસ. |
| દિવસનો મોટો ભાગ પથારીમાં. | Palliative ટીમ સાથે આરામલક્ષી સંભાળ વિશે ખુલ્લી વાત. |
ગરમ chemotherapy (HIPEC) નો પુરાવો ત્રીજા stage માં, પછીના ઓપરેશન વખતે છે. તમારા માટે તેનું કોઈ સ્થાન છે કે નહીં, તે tumour board નો પ્રશ્ન છે. ઓપરેશનની વિગત અમારા cytoreductive surgery પાના પર છે.
Chemotherapy પછી બીમારીને કાબૂમાં રાખવી
છેલ્લી chemotherapy પછી બાર અઠવાડિયાંમાં maintenance દવા શરૂ થાય છે. Genetic test નક્કી કરે: BRCA માં ફેરફાર હોય તો olaparib, બીજા પરિણામમાં બીજી દવા.
BRCA માં ફેરફાર હોય તો સામાન્ય રીતે બે વર્ષ olaparib ગોળી. ફેરફાર ન હોય તો olaparib સાથે bevacizumab, niraparib, કે એકલી bevacizumab. HRD negative હોય ત્યારે ફાયદો ઓછો છે, અને એ સીધું કહેવાય છે. કેટલીક દવાઓ ભારતમાં મોંઘી કે ઓછી મળતી હોય છે. આ વાત પહેલી ચર્ચામાં જ થાય છે, દવા લખતી વખતે નહીં.
બીમારી પાછી આવે તો?
સારવાર પૂરી થયા પછી પણ નિયમિત તપાસ ચાલુ રહે છે. Cancer પાછું આવે, તો છેલ્લી platinum chemotherapy ને કેટલો સમય થયો, તેના પરથી આગળનું પગલું નક્કી થાય છે.
| છેલ્લી platinum પછીનો સમય | સામાન્ય આગળનું પગલું |
|---|---|
| છ મહિના કે વધુ. | ફરી platinum chemotherapy, ક્યારેક bevacizumab સાથે. કેટલીક બહેનોમાં score અનુકૂળ હોય તો બીજું ઓપરેશન વિચારાય છે. |
| છ મહિનાથી ઓછો. | બીજી એક chemotherapy દવા, ક્યારેક bevacizumab સાથે. ગાંઠમાં FR-alpha નામનું protein વધુ હોય તો mirvetuximab નો વિકલ્પ છે, પણ ભારતમાં તે ઓછી મળે છે. |
એ protein ની તપાસ માટે ગાંઠનો block વહેલો મોકલાય છે, જેથી સમય ન બગડે.
સારવાર સાથે સાથે રાહતની સંભાળ
Palliative care ફક્ત છેલ્લા દિવસો માટે નથી. દુખાવો, ભૂખ, શ્વાસ અને મનની ઉદાસીમાં તે મદદ કરે છે. તાકાત ઓછી હોય ત્યારે તે વહેલી જોડાય છે, અને બીમારી પાછી આવે ત્યારે દરેક વખતે. આમાંની કોઈ તકલીફમાં એ જ દિવસે તાત્કાલિક બતાવવું:
- આંતરડું બંધ થવું, ઊલટી અને પેટ ફૂલવું.
- પેટમાં પાણી ભરાઈને તંગ અને દુખાવો થવો.
- અચાનક લોહી પડવું, કે ગાંઠ ફાટવી.
- નવી હાંફ, છાતીમાં દુખાવો કે પગ પર સોજો, જે લોહીના ગઠ્ઠાનો સંકેત હોઈ શકે.
પહેલી મુલાકાતમાં પૂછવા જેવું: ફેલાવો IVA છે કે IVB? ત્રણ-ચાર chemotherapy પછી ઓપરેશન માટે ફરી તપાસ થશે? BRCA અને HRD test ગયો? Palliative care માં કોનો સંપર્ક કરવો? બાળકની ઇચ્છા કે નબળું શરીર જેવા ખાસ સંજોગો અમારા ખાસ સંજોગોના પાના પર છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ચોથા stage ના ovarian cancer ની સારવાર થાય?
હા. પહેલાં chemotherapy અપાય છે, પછી ઘણી વાર maintenance દવા આવે છે, અને કેટલીક બહેનોમાં chemotherapy પછી ઓપરેશન પણ થાય છે. તમારા કેસમાં શું અપેક્ષા રાખવી, તે મુલાકાતમાં સમજાવાય છે.
પહેલાં ઓપરેશન કેમ નહીં?
ચોથા stage માં પહેલાં chemotherapy થી ફેલાવો ઘટે છે અને શરીરને સમય મળે છે. પછી દેખાતું બધું cancer નીકળી શકે, તો જ ઓપરેશન થાય છે.
ફેફસાં ફરતે પાણી હોય તો સારવાર બદલાય?
એ પાણીમાં cancer ના કોષ તપાસાય છે. મળે તો stage IVA ગણાય. તોય પહેલાં chemotherapy જ અપાય છે, અને ત્રણ-ચાર વખત પછી tumour board ફરી જુએ છે.
રાહતની સંભાળ (palliative) એટલે સારવાર બંધ?
ના. તે chemotherapy ની સાથે ચાલે છે, અને દુખાવો, શ્વાસ અને ભૂખમાં રાહત આપે છે. તાકાત ઓછી હોય ત્યારે તે વહેલી જોડાય છે.
Chemotherapy પછી ગોળીઓ લેવી પડશે?
ઘણી વાર હા. કઈ ગોળી, તે BRCA અને HRD નું પરિણામ નક્કી કરે છે. છેલ્લી chemotherapy પછી બાર અઠવાડિયાંમાં શરૂ થાય છે.
આ પણ વાંચો
સંસ્થામાં ovarian cancer ની આખી સારવાર એક જગ્યાએ જોવા અમારું ovarian cancer નું પાનું વાંચો, જ્યાં stage, ઓપરેશન અને chemotherapy સાથે સમજાવ્યાં છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Ovary Cancer Surgeon
Consultation: Gota OPD, Gota, Ahmedabad. ઓપરેશન: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Indian Ovary Cancer Institute I Ovary cyst & tumour treatment — SF-203, 2nd Floor, Olive Greens, Gota, S G Highway, Ahmedabad, Gujarat 382481
Dr Swati Shah Gynec Oncologist I Uterus, Cervix, Ovary Cancer I Robotic & CRS HIPEC — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat 382428
ફોન: +91-63590-11009 · WhatsApp: +91-63590-11009
Scan માં છાતી, લિવર કે તેનાથી આગળ ફેલાવો દેખાયો છે? CT, PET-CT, પાણીની તપાસનો report અને CA-125 WhatsApp પર પહેલાં મોકલી શકો છો, જેથી મુલાકાત શરૂ થાય ત્યારે એ વાંચી લીધેલા હોય. સારવારનો નિર્ણય consultation માં, તપાસ પછી જ થાય છે. ફોન કરો +91-63590-11009 મુલાકાત પહેલાં reports મોકલો
Get health updates from Dr Swati Shah on WhatsApp
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.