વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે (World Ovarian Cancer Day): અંડાશયના કેન્સર સામે જાગૃતિ, પ્રારંભિક નિદાન અને આશાનું વૈશ્વિક અભિયાન
દર વર્ષે ૮ મેના દિવસને સમગ્ર વિશ્વમાં ‘વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે’ (વિશ્વ અંડાશય કેન્સર દિવસ) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણી પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દુનિયાભરની મહિલાઓને ઓવેરિયન કેન્સરના છુપાયેલા લક્ષણો પ્રત્યે જાગૃત કરવાનો, પ્રારંભિક નિદાન (Early Detection) નું મહત્વ સમજાવવાનો અને આ રોગ સામે લડી રહેલી હિંમતવાન મહિલાઓ તેમજ તેમના પરિવારોને એક તાંતણે બાંધી વૈશ્વિક સમર્થન પૂરું પાડવાનો છે.
ઇન્ડિયન ઓવરી કેન્સર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (IOCI) અને શાહ્સ કેન્સર એન્ડ રોબોટિક સર્જરી સેન્ટર, અમદાવાદ ખાતે એક વરિષ્ઠ મહિલા કેન્સર નિષ્ણાત તરીકે, હું દરરોજ અનેક એવા કિસ્સાઓ જોઉં છું જ્યાં માત્ર જાગૃતિના અભાવે આ રોગનું નિદાન બહુ મોડું થાય છે. આ વર્ષે ‘વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે’ ના અવસરે, ચાલો આપણે આ સાયલન્ટ કિલર ગણાતા રોગને નજીકથી સમજીએ અને આપણી આસપાસની દરેક સ્ત્રીના સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત કરવાનો સંકલ્પ કરીએ.
ઓવેરિયન કેન્સર એ સ્ત્રીઓમાં ગાયનેકોલોજિકલ કેન્સરથી થતા મૃત્યુનું એક મુખ્ય કારણ છે. પરંતુ સમયસરની સજાગતા અને આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનની મદદથી આ પરિસ્થિતિને ચોક્કસપણે બદલી શકાય છે.
ઓવેરિયન કેન્સરને ‘સાયલન્ટ કિલર’ કેમ કહેવામાં આવે છે?
અંડાશયનું કેન્સર મોટે ભાગે ત્રીજા કે ચોથા તબક્કા (Advance Stage) માં જ કેમ પકડાય છે? તેનું કારણ એ છે કે તેના શરૂઆતના લક્ષણો અત્યંત સામાન્ય હોય છે, જેને મહિલાઓ રોજિંદી નાની-મોટી તકલીફો સમજીને નજરઅંદાજ કરી દે છે. જ્યારે કેન્સર અંડાશયની બહાર પેટના અન્ય ભાગોમાં ફેલાવા લાગે છે, ત્યારે જ તેના સ્પષ્ટ લક્ષણો સામે આવે છે.
વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે નિમિત્તે, વૈશ્વિક આરોગ્ય સંસ્થાઓ આ ૪ મુખ્ય લક્ષણો પર વિશેષ ધ્યાન આપવાની સલાહ આપે છે:
- પેટનું સતત ફૂલવું (Persistent Bloating): ગેસ કે એસિડિટી વિના જ પેટ હંમેશા ભારે અને ફૂલેલું લાગવું.
- પેટ કે પેડુના ભાગમાં દુખાવો: પેટના નીચેના ભાગમાં અથવા કમરમાં સતત ઝીણો દુખાવો રહેવો.
- ખાવામાં મુશ્કેલી: બહુ ઓછું ખાવા છતાં પેટ તરત જ ભરાઈ ગયાનો અહેસાસ થવો.
- પેશાબની સમસ્યાઓ: વારંવાર અથવા તાત્કાલિક પેશાબ કરવા જવું પડવું.
જો આ લક્ષણો મહિનામાં ૧૨ થી વધુ વખત અથવા સતત ૩ અઠવાડિયા સુધી જોવા મળે, તો તેને સામાન્ય પાચનની સમસ્યા માનીને ઘરગથ્થુ ઉપચારોમાં સમય બગાડવાને બદલે તરત જ ગાયનેક-ઓન્કોલોજિસ્ટ (મહિલા કેન્સર નિષ્ણાત) નો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
જોખમી પરિબળો (Risk Factors) કોને વધારે ખતરો છે?
દરેક મહિલાએ પોતાના શરીર અને વારસાગત ઇતિહાસને સમજવો જરૂરી છે. ઓવેરિયન કેન્સર થવાના મુખ્ય કારણોમાં શામેલ છે:
- ઉંમર: સામાન્ય રીતે ૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરની અથવા મેનોપોઝ (માસિક બંધ થયા) પછીની મહિલાઓમાં આ કેન્સરનું જોખમ વધારે હોય છે.
- કૌટુંબિક ઇતિહાસ (Genetic Factors): જો પરિવારમાં માતા, બહેન કે દીકરીને સ્તન કેન્સર (Breast Cancer) અથવા ઓવેરિયન કેન્સર રહ્યું હોય, તો BRCA1 અથવા BRCA2 જનીનોની ખામીના કારણે જોખમ વધી જાય છે.
- પ્રજનન ઇતિહાસ: જે મહિલાઓએ ક્યારેય ગર્ભધારણ ન કર્યો હોય અથવા જેમને મોટી ઉંમરે સંતાન થયું હોય.
આધુનિક સારવાર: આશાની નવી કિરણો
વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે આપણને એ યાદ અપાવે છે કે આજના સમયમાં ટેકનોલોજી એટલી આગળ વધી ચૂકી છે કે લેટ-સ્ટેજ કેન્સરમાં પણ દર્દીઓ સફળતાપૂર્વક સાજા થઈ શકે છે. અમદાવાદ સ્થિત અમારા સેન્ટરમાં અમે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની અદ્યતન સારવાર પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
૧. એડવાન્સ રોબોટિક સર્જરી
શરૂઆતના તબક્કાના કેન્સરમાં, અંડાશયના તંદુરસ્ત ભાગો અને આસપાસના નાજુક અંગોને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના અત્યંત ચોકસાઈપૂર્વક ગાંઠને દૂર કરવા માટે રોબોટિક સર્જરી આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ છે. તેમાં ઓછો દુખાવો, નહિવત લોહીનો બગાડ અને દર્દીની ઝડપી રિકવરી જેવા અદભુત ફાયદા મળે છે.
૨. સાયટોરેડક્ટિવ સર્જરી અને HIPEC (હાઈપેક)
જો કેન્સર પેટની અંદર ફેલાઈ ગયું હોય (એડવાન્સ સ્ટેજ), તો પેટની અંદરથી તમામ ગાંઠો સાફ કર્યા પછી (Cytoreductive Surgery), ઓપરેશન થિયેટરમાં જ દર્દીના પેટમાં ગરમ કીમોથેરાપીનું પ્રવાહી (HIPEC) ૯૦ મિનિટ માટે ફેરવવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિ નરી આંખે ન દેખાતા કેન્સરના સૂક્ષ્મ કોષોનો નાશ કરે છે અને રોગ પાછા આવવાના જોખમને મોટા પ્રમાણમાં ઘટાડે છે.
૩. ટાર્ગેટેડ થેરાપી (PARP Inhibitors)
પરંપરાગત કીમોથેરાપી પછી, કેન્સરને લાંબા સમય સુધી નિયંત્રણમાં રાખવા માટે હવે મોં દ્વારા લેવાની આધુનિક દવાઓ ઉપલબ્ધ છે, જે કેન્સરના કોષોના ડીએનએ રિપેરેશનને અટકાવી તેને નષ્ટ કરે છે.
આજના દિવસનો સંદેશ: સજાગ બનો, સશક્ત બનો
વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે માત્ર એક દિવસ પૂરતી ઉજવણી નથી, પરંતુ તે સ્ત્રી સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે કાયમી સજાગતા લાવવાનું એક આંદોલન છે. આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિમાં મહિલાઓ હંમેશા પરિવારના અન્ય સભ્યોની કાળજી રાખવામાં પોતાના સ્વાસ્થ્યને છેલ્લી પ્રાથમિકતા આપે છે. આ માનસિકતા બદલવી પડશે.
પરિવારના પુરુષોએ પણ ઘરની મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે ગંભીર બનવું પડશે. નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ, પેલ્વિક સોનોગ્રાફી અને લક્ષણો દેખાતા જ તબીબી સલાહ લેવી એ જ આ રોગ સામેનું સૌથી મોટું શસ્ત્ર છે.
નિષ્કર્ષ
શાહ્સ કેન્સર એન્ડ રોબોટિક સર્જરી સેન્ટર, અમદાવાદ ખાતે અમારો અનુભવ સાબિત કરે છે કે ઓવેરિયન કેન્સર સામેની જંગ ચોક્કસપણે જીતી શકાય છે, શરત માત્ર એટલી જ છે કે આપણી પાસે સાચી માહિતી અને હિંમત હોવી જોઈએ. આ વર્લ્ડ ઓવેરિયન કેન્સર ડે પર, ચાલો આપણે વચન આપીએ કે આપણે લક્ષણોને છુપાવીશું નહીં, ડરીશું નહીં, પરંતુ સજાગતા ફેલાવીને દરેક સ્ત્રીના જીવનને સુરક્ષિત બનાવીશું.
👉अधिक जानकारी के लिए आप देख सकते हैं: https://bit.ly/3bbDbEU
#worldovariancancerday #ovariancancer #PowerfulTogether #WOCD #ovariancancerawareness
