પેટમાં ફેલાયેલું ovarian cancer: કઈ સારવાર ક્યારે, કેટલો સમય?
છેલ્લે સુધાર્યું: 14-Oct-2026
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Ovary Cancer Surgeon
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ 4.96, 24 Google reviews
ટૂંકમાં
ત્રીજા stage માં cancer પેડુ (pelvis) ની બહાર પેટના પડદા પર, અથવા lymph nodes સુધી પહોંચ્યું હોય છે. દૂરના અંગો સુધી તે પહોંચ્યું નથી.
સારવારના ત્રણ ભાગ છે: દેખાતું બધું cancer કાઢતું ઓપરેશન, છ વખત chemotherapy, અને ઘણી વાર પછી cancer ને રોકી રાખતી દવા.
ક્રમ tumour board નક્કી કરે છે. બધું દેખાતું cancer સલામત રીતે નીકળી શકે તો પહેલાં ઓપરેશન, નહીં તો પહેલાં chemotherapy અને પછી ઓપરેશન.
આ પાનું એક મોટી માર્ગદર્શિકાનો ભાગ છે. advanced ovarian cancer માં ઓપરેશન કોને જોઈએ, તે કેવી રીતે ગોઠવાય અને stage નો અર્થ શું, તે અમદાવાદમાં advanced ovarian cancer (stage 3 અને 4) ની સર્જરી ના પાના પર છે.
ત્રીજો stage એટલે શું, અને ક્રમ કેમ મહત્વનો?
અંડાશય, અંડવાહિની (tube) અને પેટના પડદા (peritoneum) નું cancer એક જ બીમારી ગણાય છે. ત્રીજા stage માં તે પેડુમાંથી બહાર નીકળીને પેટના પડદા પર ફેલાય છે, અથવા પેટની પાછળની lymph nodes માં પહોંચે છે. Scan પરનો stage કામચલાઉ છે. સાચો stage ઓપરેશન પછી નક્કી થાય છે.
આ stage માં ત્રણ સારવાર સાથે મળીને કામ કરે છે. સવાલ એ નથી કે કઈ પસંદ કરવી. સવાલ એ છે કે પહેલી કઈ આવે. Stage કેવી રીતે નક્કી થાય તે અમારા stage ના પાના પર સમજાવ્યું છે.
| ભાગ | તેનું કામ |
|---|---|
| ઓપરેશન. | આંખે દેખાતો cancer નો દરેક ટુકડો કાઢવો. |
| Chemotherapy. | કુલ છ વખત, દર ત્રણ અઠવાડિયે એક વાર. ન દેખાતા cancer ની સારવાર કરે. |
| પછીની દવા (maintenance). | Chemotherapy પૂરી થયા પછી ગોળી કે ડ્રિપ, genetic test પ્રમાણે નક્કી થાય. |
સારવાર પહેલાં કઈ તપાસ ક્રમ નક્કી કરે?
- Sonography અને છાતી, પેટ તથા પેડુનો CT scan. CT માં omentum, diaphragm, લિવરના પ્રવેશદ્વાર પાસેનો ભાગ, આંતરડું અને nodes દેખાય છે. આ પરથી સમજાય કે બધું cancer નીકળી શકશે કે નહીં.
- લોહીના markers. CA-125, CEA અને CA 19-9 જોવાય છે. પરિણામ અંડાશય સિવાય બીજે ઇશારો કરે, તો colonoscopy અને ઉપરની endoscopy થી આંતરડા કે હોજરીની શરૂઆત નકારાય છે.
- ટુકડાની તપાસથી ખાતરી. Chemotherapy પહેલાં core biopsy કે laparoscopy થી cancer પાકું કરાય છે. ફક્ત પાણીની તપાસ પૂરતી નથી.
- BRCA અને HRD test. નિદાન વખતે જ મોકલાય છે, પછી નહીં. પરિણામ આવતાં ત્રણથી પાંચ અઠવાડિયાં લાગે. Chemotherapy પછીની દવા તેના પરથી નક્કી થાય છે.
- શરીરની તાકાત અને પોષણ. લોહી, કિડની, લિવર, albumin અને રોજની હરફર જોવાય છે. વજન ઘટ્યું હોય કે ખોરાક ઓછો હોય, તો dietitian જોડાય છે.
પહેલાં ઓપરેશન કે પહેલાં chemotherapy, કોણ નક્કી કરે?
આ નિર્ણય tumour board લે છે, કોઈ એક surgeon નહીં. ફક્ત scan પૂરતો નથી; laparoscopy અને ફેલાવાના score થી, અથવા પેટ ખોલીને જોઈને, વાત પાકી થાય છે.
શરીરની તાકાત પણ ગણાય છે. બહેન નબળાં હોય, albumin ઓછું હોય, અથવા પંચોતેરથી વધુ ઉંમર સાથે બીજી બીમારી હોય, તો સામાન્ય રીતે chemotherapy પહેલાં અપાય છે. પછી ફરી તપાસ થાય છે. આ પસંદગી વિગતે પૂરું ઓપરેશન કે પહેલાં chemo વાળા પાના પર છે.
| રસ્તો | ક્યારે પસંદ થાય | ક્રમ |
|---|---|---|
| પહેલાં ઓપરેશન. | દેખાતું બધું cancer નીકળી શકે, અને શરીર લાંબા ઓપરેશન માટે તૈયાર હોય. | ઓપરેશન, પછી છ chemotherapy, પછી maintenance. |
| પહેલાં chemotherapy. | નાના આંતરડાના mesentery પર, લિવરના પ્રવેશદ્વાર પાસે, કે પેટના ઉપરના ભાગે મોટો ફેલાવો હોય. અથવા શરીરને સમય જોઈએ. | ત્રણ કે ચાર chemotherapy, પછી ઓપરેશન, પછી બાકીની chemotherapy, પછી maintenance. |
બંને રસ્તે ઓપરેશનનું લક્ષ્ય એક જ
કોઈ પણ રસ્તો હોય, લક્ષ્ય એક જ છે: આંખે દેખાય એવું કોઈ cancer ન રહે. Surgeon ને જણાય કે એ શક્ય નથી, તો અધૂરું ઓપરેશન કરાતું નથી. Biopsy લઈ પેટ બંધ કરાય છે, અને પહેલાં chemotherapy અપાય છે. છેલ્લું cancer કાઢવા આંતરડાનો ભાગ કાઢવો પડે એમ હોય, તો stoma માટેની સંમતિ ઓપરેશન પહેલાં દરેક વખતે લેવાય છે.
આગળ વધેલી બીમારીમાં સામાન્ય દેખાતી lymph nodes કઢાતી નથી. ફક્ત મોટી, સૂજેલી nodes કઢાય છે. ઓપરેશનની વિગત અમારા cytoreductive surgery પાના પર છે.
HIPEC ફક્ત એક જ રસ્તે
HIPEC એટલે ઓપરેશન દરમિયાન પેટમાં ફેરવાતી ગરમ chemotherapy. ત્રીજા stage માં તે chemotherapy પછીના ઓપરેશનમાં, બધું દેખાતું cancer નીકળી જાય પછી જ વપરાય છે.
પહેલા ઓપરેશનમાં HIPEC હજુ અભ્યાસ હેઠળ છે, અને એ વાત સ્પષ્ટ કહેવાય છે. Cancer બાકી રહ્યું હોય ત્યારે HIPEC ક્યારેય અપાતી નથી. ઓપરેશનની તારીખ નક્કી થાય ત્યારે Apollo Hospital, ભાટ માં HIPEC નું મશીન બુક કરાય છે. વધુ માહિતી અમારા HIPEC પાના પર છે.
Bevacizumab અને chemotherapy પછીની દવા
ઓપરેશન પછી cancer બાકી રહ્યું હોય, તો chemotherapy સાથે bevacizumab ઉમેરાય છે. તે ઓપરેશનના ઓછામાં ઓછા ચાર અઠવાડિયાં પછી શરૂ થાય છે. એકલી દવા તરીકે તે પંદર મહિના સુધી ચાલી શકે. બીજું ઓપરેશન હોય તો તેના છ અઠવાડિયાં પહેલાં બંધ કરાય છે.
છેલ્લી chemotherapy પછી બાર અઠવાડિયાંમાં maintenance શરૂ થાય છે. કઈ દવા, તે genetic test નક્કી કરે છે:
| Test નું પરિણામ | સામાન્ય દવા |
|---|---|
| BRCA માં ફેરફાર મળે. | બે વર્ષ olaparib ગોળી. આ બહેનોને ફાયદો વધુ મળે છે. |
| HRD positive, BRCA સામાન્ય. | Olaparib સાથે bevacizumab, અથવા niraparib. |
| HRD negative કે ખબર નથી. | Niraparib, અથવા એકલી bevacizumab. ફાયદો ઓછો છે, અને એ સ્પષ્ટ કહેવાય છે. |
અહીં મોડું થવું સામાન્ય છે, અને ટાળી શકાય એવું છે. Genetic test નિદાન વખતે ન મોકલાયો હોય ત્યારે જ આવું થાય. પહેલી મુલાકાતમાં જ પૂછી લો કે test ગયો કે નહીં.
ક્યારે તરત ડૉક્ટરને બતાવવું?
કેટલીક તકલીફમાં એ જ દિવસે મુખ્ય surgeon ને જાણ કરવી પડે. આંતરડું બંધ થવું, પેટ ફૂલીને તંગ અને દુખાવાવાળું થવું, ગાંઠ ફાટવી કે લોહી પડવું તેમાંની છે. સારવાર પૂરી થયા પછી બે વર્ષ સુધી દર ત્રણ મહિને મુલાકાત થાય છે. તેની વિગત સારવાર પછીની તપાસ ના પાના પર છે. શરૂઆતમાં પૂછવા જેવા સવાલ:
- Tumour board એ તમારા માટે કયો રસ્તો પસંદ કર્યો, અને કેમ?
- ઓપરેશન પહેલાં laparoscopy થશે?
- BRCA અને HRD test મોકલાયો છે?
- તમારી સારવારમાં HIPEC છે?
- Bevacizumab ઉમેરાશે?
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
પહેલાં chemotherapy એટલે ઓપરેશન નહીં થાય?
ના. એ રસ્તે પણ ઓપરેશન થાય છે, ત્રણ કે ચાર chemotherapy પછી. પહેલાં chemotherapy થી ફેલાવો ઘટે છે, જેથી પછી દેખાતું બધું cancer કાઢી શકાય.
ત્રીજા stage ની સારવાર કેટલો સમય ચાલે?
દર ત્રણ અઠવાડિયે એક, એમ છ chemotherapy, સાથે ઓપરેશન અને આરામનો સમય. પછી maintenance આવે, olaparib હોય તો બે વર્ષ સુધી.
કુટુંબમાં કોઈને cancer નથી, તો BRCA test કેમ?
Chemotherapy પછી કઈ દવા આપવી, તે આ પરિણામ નક્કી કરે છે. સગાંઓએ test કરાવવો કે નહીં, તે પણ એનાથી ખબર પડે. એ નિદાન વખતે જ મોકલાય છે.
મને HIPEC આપવી પડશે?
ફક્ત પહેલાં chemotherapy વાળા રસ્તે, પછીના ઓપરેશનમાં, અને બધું દેખાતું cancer નીકળી જાય ત્યારે જ. નિર્ણય tumour board કરે છે.
Surgeon બધું ન કાઢી શકે તો શું થાય?
અધૂરું ઓપરેશન કરાતું નથી. Biopsy લઈ પેટ બંધ કરાય છે. Chemotherapy અપાય છે, અને ત્રણ કે ચાર વખત પછી મુખ્ય ઓપરેશન ગોઠવાય છે.
આ પણ વાંચો
સંસ્થામાં ovarian cancer ની આખી સારવાર એક જગ્યાએ જોવા અમારું ovarian cancer નું પાનું વાંચો, જ્યાં stage, ઓપરેશન અને chemotherapy સાથે સમજાવ્યાં છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Ovary Cancer Surgeon
Consultation: Gota OPD, Gota, Ahmedabad. ઓપરેશન: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Indian Ovary Cancer Institute I Ovary cyst & tumour treatment — SF-203, 2nd Floor, Olive Greens, Gota, S G Highway, Ahmedabad, Gujarat 382481
Dr Swati Shah Gynec Oncologist I Uterus, Cervix, Ovary Cancer I Robotic & CRS HIPEC — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat 382428
ફોન: +91-63590-11009 · WhatsApp: +91-63590-11009
Cancer પેટમાં ફેલાયું છે એવું કહેવાયું છે? CT scan, CA-125 અને biopsy ના reports WhatsApp પર પહેલાં મોકલી શકો છો, જેથી મુલાકાત શરૂ થાય ત્યારે એ વાંચી લીધેલા હોય. સારવારનો નિર્ણય consultation માં, તપાસ પછી જ થાય છે. ફોન કરો +91-63590-11009 મુલાકાત પહેલાં reports મોકલો
Get health updates from Dr Swati Shah on WhatsApp
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.