Ovarian cancer પછી જીવન ફરી પહેલાં જેવું થશે?
છેલ્લે સુધાર્યું: 11-Oct-2026
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Ovary Cancer Surgeon
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ 4.96, 24 Google reviews
ટૂંકમાં
Ovarian cancer પછી આગળ કેવું રહેશે, એ મુખ્યત્વે બે વાત પર આધાર રાખે છે: ઓપરેશનમાં કયો stage મળ્યો, અને દેખાતી બધી ગાંઠ નીકળી કે નહીં.
અમુક ફેરફાર જોખમ નથી, નક્કી છે: બંને અંડાશય કાઢતાં menopause તરત આવે, ઓપરેશન પછી chemotherapy અપાય, અને તપાસ જીવનભર ચાલે.
Cancer પાછું આવે તો પણ સારવાર થાય છે. છેલ્લી platinum chemotherapy ને કેટલો સમય થયો, અને બધી ગાંઠ કાઢી શકાય કે નહીં, તે આગળનો રસ્તો નક્કી કરે.
આગળનું ચિત્ર શેના પર આધાર રાખે?
OPD માં લગભગ દરેક બહેન પહેલો સવાલ આ જ પૂછે છે: હું સારી તો થઈ જઈશ ને? એક surgeon તરીકે કહું — કોઈ એક સ્ત્રીના ભવિષ્ય પર blog માં આંકડો મૂકવો યોગ્ય નથી. મોટા અભ્યાસના આંકડા સમૂહની વાત કરે છે, તમારી નહીં. તમારું પોતાનું ચિત્ર consultation માં, તમારા reports જોઈને સમજાવાય છે.
સાદી ભાષામાં એટલું કહી શકાય કે આગળનું ચિત્ર કઈ વાતો પર ટકે છે. એમાંની કેટલીક cancer પકડાય ત્યારે જ નક્કી થઈ જાય છે. બાકીની વાતો સારવાર કરનારી ટીમ અને તમે પોતે હજુ બદલી શકો છો.
| બાબત | એ કેમ મહત્વની |
|---|---|
| ઓપરેશનમાં મળેલો stage. | સાચો stage પેટ ખોલ્યા પછી જ નક્કી થાય. Scan નો stage ફક્ત પહેલો અંદાજ છે. |
| ઓપરેશનના અંતે બાકી રહેલી ગાંઠ. | સારવાર કરનારા જે બદલી શકે, એવી બાબતોમાં આ મુખ્ય છે. લક્ષ્ય એ કે એક પણ દેખાતી ગાંઠ ન રહે. |
| ઓપરેશન પહેલાંની તાકાત અને પોષણ. | આના પરથી નક્કી થાય કે પહેલાં ઓપરેશન થશે કે પહેલાં chemotherapy. |
| BRCA અને HRD નું પરિણામ. | Chemotherapy પછી કઈ maintenance દવા ચાલશે, તે આ નક્કી કરે. |
| સારવાર સમયસર પૂરી કરવી. | Chemotherapy ના છ એ છ cycle, અને છેલ્લા cycle પછી બાર અઠવાડિયાંની અંદર maintenance શરૂ. |
પહેલું ઓપરેશન આટલું મહત્વનું કેમ?
ઓપરેશનનું લક્ષ્ય એ છે કે આંખે દેખાય એવી એક પણ ગાંઠ પાછળ ન રહે. શરૂઆતમાં એ શક્ય ન હોય, તો અડધું ઓપરેશન કરવાને બદલે પહેલાં chemotherapy અપાય છે.
અડધું કરેલું ઓપરેશન ફાયદો નથી કરતું. એટલે પહેલાં જોવાય છે કે બધી ગાંઠ નીકળી શકે એમ છે કે નહીં. આ laparoscopy થી કે પેટ ખોલીને જોવાય છે, ફક્ત scan પરથી નહીં. જો બધું નીકળી શકે એમ ન હોય, તો biopsy લઈને પેટ બંધ કરાય છે. ત્રણ કે ચાર cycle chemotherapy પછી મુખ્ય ઓપરેશન થાય છે. Stage III માં એ વખતે પેટની અંદર ગરમ chemotherapy (HIPEC) પણ ઉમેરી શકાય. કોના માટે એ યોગ્ય છે, તે cytoreductive surgery ના પાના પર છે.
પહેલા વર્ષમાં શું શું થાય?
મોટાભાગની સ્ત્રીઓ માટે પહેલું વર્ષ એક ક્રમમાં ચાલે છે. તમારી તારીખો તમારા માટે નક્કી થાય છે.
- હોસ્પિટલના દિવસો. મોટા ઓપરેશન પછી સામાન્ય રીતે ચારથી સાત દિવસ. પહેલા દિવસથી ચાલવાનું, અને થોડા દિવસમાં નરમ ખોરાક.
- લગભગ બે અઠવાડિયે પહેલી મુલાકાત. ઘા તપાસાય અને આખરી pathology report તમને વિગતે સમજાવાય.
- Chemotherapy. કુલ છ cycle, ત્રણ ત્રણ અઠવાડિયાના ગાળે, medical oncologist પાસે. પહેલાં chemotherapy શરૂ થઈ હોય, તો ઓપરેશન છ cycle ની વચ્ચે આવે.
- ઘણી સ્ત્રીઓ માટે maintenance. Chemotherapy પૂરી થયા પછી ચાલુ રહેતી ગોળી કે બાટલો. કઈ દવા, તે BRCA અને HRD ના પરિણામ પર આધાર રાખે.
- નિયમિત તપાસ. સારવાર પૂરી થાય પછી શરૂ. કેટલા સમયે મળવાનું, તે સારવાર પછીની તપાસના પાના પર છે.
ઘરે ગયા પછીનાં શરૂઆતનાં અઠવાડિયાં, અને કઈ તકલીફમાં રાહ ન જોવી, તે ઓપરેશન પછીની રિકવરીના પાના પર છે.
કાયમ માટે શું બદલાય?
અમુક વાતો જોખમ નથી, એ થવાની જ છે. ઓપરેશન પછી ખબર પડે એના કરતાં પહેલાં સાંભળી લેવી સારી.
| ફેરફાર | એનું શું કરાય |
|---|---|
| બંને અંડાશય કાઢતાં menopause તરત આવે. | આ પ્રકારના મોટાભાગના cancer માં, વાત કર્યા પછી hormone replacement લઈ શકાય. હાડકાંની તંદુરસ્તી તપાસાય. |
| ગર્ભ રહી શકે નહીં. | સિવાય કે પહેલેથી નક્કી કરેલું fertility-sparing ઓપરેશન થયું હોય, જે ફક્ત અમુક પ્રકારના બહુ શરૂઆતના cancer માં જ થાય. |
| ઓપરેશન પછી chemotherapy અપાય. | ઘરે જતાં પહેલાં medical oncologist સાથે ગોઠવાય. |
| તપાસ જીવનભર ચાલે. | વર્ષો જાય તેમ મુલાકાતો ઓછી થાય. |
| અમુક બહેનોમાં stoma. | આંતરડું કાઢવું પડે ત્યારે જ. ઓપરેશન પહેલાં દર વખતે વાત કરીને સંમતિ લેવાય. |
આડઅસરમાં શું મદદ મળે?
ઘણી આડઅસર, એક વાર નામ લઈને કહેવાય પછી, સંભાળી શકાય છે. અચાનક આવેલા menopause ની તકલીફોની સારવાર થાય છે, અને હાડકાંનું ધ્યાન રખાય છે. Lymph node કાઢ્યા હોય અને પગમાં સોજો આવે, તો lymphoedema ની સારવાર માટે મોકલાય છે. પતિ-પત્નીના સંબંધ અને જાતીય તંદુરસ્તીની વાત પણ તપાસની મુલાકાતોનો ભાગ છે, શરમનો વિષય નથી. Stoma હોય તો ઘરે જતાં પહેલાં તમને અને ઘરના સભ્યને એની સંભાળ શીખવાડાય છે.
તમારામાં BRCA નો ફેરફાર હોય, તો તમારી માતા, બહેનો અને દીકરીઓને પણ આ test કરાવવાનું કહેવાય છે. Test થઈ જાય ત્યાં સુધી એની નોંધ રખાય છે, કારણ કે આ વાત વારંવાર ભુલાઈ જાય છે.
Cancer પાછું આવે તો?
Ovarian cancer પાછું આવે તો ફરી સારવાર થાય છે. કઈ સારવાર, તે મુખ્યત્વે છેલ્લી platinum chemotherapy ને કેટલો સમય થયો અને તમારી તાકાત પર આધાર રાખે છે.
| છેલ્લી platinum chemotherapy પછીનો સમય | સામાન્ય રીતે શેની વાત થાય |
|---|---|
| છ મહિના કે વધુ. | ફરી platinum chemotherapy, ક્યારેક bevacizumab સાથે. બધી ગાંઠ નીકળી શકે એમ હોય તો અમુક બહેનોમાં બીજું ઓપરેશન. |
| છ મહિનાથી ઓછો. | Platinum સિવાયની બીજી દવા, ક્યારેક bevacizumab સાથે. અમુક ગાંઠ માટે નવી targeted દવા, જ્યાં મળી શકે ત્યાં. |
Cancer દરેક વખતે પાછું આવે ત્યારે palliative care ની ટુકડી પણ સાથે જોડાય છે, ફક્ત છેલ્લે નહીં. એમનું કામ સારવારની સાથે સાથે દુખાવો અને બીજી તકલીફો કાબૂમાં રાખવાનું છે. વધુ માહિતી ફરી આવેલા ovarian cancer ના પાના પર છે.
તમે પોતે શું કરી શકો?
પરિણામનો અમુક ભાગ તમારા હાથમાં છે. આ પાંચ વાત ધ્યાનમાં રાખો:
- Cancer પકડાય ત્યારે જ BRCA અને HRD test મોકલાય, એ પૂછી લો. પરિણામ આવતાં ત્રણથી પાંચ અઠવાડિયાં થાય, અને એ maintenance નક્કી કરે છે.
- ઓપરેશન માટે શરીર તૈયાર કરો. રોજ ચાલો, શ્વાસની કસરત કરો, કહેલું protein લો, અને લોહીની ઊણપ સુધારો.
- દરેક cycle પૂરો કરો. સારું લાગવા માંડે એટલે chemotherapy વચ્ચેથી ન છોડો.
- Maintenance સમયસર શરૂ કરો. છેલ્લા chemotherapy cycle પછી બાર અઠવાડિયાંની અંદર.
- દરેક મુલાકાતે આવો, અને પગમાં સોજો, શ્વાસ ચડવો કે પેટ ફૂલવું હોય તો વહેલો ફોન કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
Ovarian cancer ની સારવાર પછી એ ફરી ક્યારેય ન આવે, એવું બને?
અમુક બહેનોમાં, ખાસ કરીને cancer વહેલું પકડાય અને પૂરેપૂરું નીકળી જાય ત્યારે, એ પાછું નથી આવતું. બીજી બહેનોને પછીથી ફરી સારવારની જરૂર પડે છે. તમારું પોતાનું ચિત્ર stage અને ઓપરેશન પછી શું બાકી રહ્યું તેના પર આધાર રાખે, અને reports સાથે સમજાવાય છે.
સારવાર પછી ઘર અને કામકાજ પહેલાં જેવાં ચાલશે?
સારવાર પછીનું જીવન નસીબ પર નથી છોડાતું. જે ફેરફાર કાયમ રહે છે, જેમ કે બંને અંડાશય કાઢ્યા હોય તો menopause, એની વાત ઓપરેશન પહેલાં જ થાય છે, અને દરેક માટે તપાસની મુલાકાતોમાં મદદ મળે છે.
Ovarian cancer પછી hormone ની ગોળી લઈ શકાય?
Epithelial પ્રકારના મોટાભાગના ovarian cancer માં, ઓપરેશનથી આવેલા menopause પછી hormone replacement લઈ શકાય છે. તમારી ગાંઠના પ્રકાર વિશે વાત કર્યા પછી એ નક્કી થાય છે.
Ovarian cancer પછી બાળક થઈ શકે?
ફક્ત ત્યારે, જો ઓપરેશન પહેલાં fertility-sparing ઓપરેશન નક્કી થયું હોય. એ ફક્ત અમુક પ્રકારના બહુ શરૂઆતના cancer માં, ગર્ભ ઇચ્છતી સ્ત્રીને, પૂરી સમજણ આપ્યા પછી જ થાય છે.
Cancer પાછું આવે તો પણ સારવાર છે?
હા. કઈ સારવાર, તે છેલ્લી platinum chemotherapy ને કેટલો સમય થયો તેના પર આધાર રાખે. અમુક બહેનોમાં બીજું ઓપરેશન થઈ શકે. તકલીફોની સંભાળ સારવારની સાથે જ શરૂ થાય છે.
સંબંધિત પાનાં
Ovarian cancer ની આખી સારવાર એક જગ્યાએ સમજવા, અમારું ovarian cancer નું મુખ્ય પાનું વાંચો, જેમાં stage, ઓપરેશન અને chemotherapy સાથે સમજાવ્યાં છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Ovary Cancer Surgeon
Consultation: Gota OPD, Gota, Ahmedabad. ઓપરેશન: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Indian Ovary Cancer Institute I Ovary cyst & tumour treatment — SF-203, 2nd Floor, Olive Greens, Gota, S G Highway, Ahmedabad, Gujarat 382481
Dr Swati Shah Gynec Oncologist I Uterus, Cervix, Ovary Cancer I Robotic & CRS HIPEC — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat 382428
ફોન: +91-63590-11009 · WhatsApp: +91-63590-11009
ઓપરેશન નક્કી થયું છે કે સારવાર હમણાં પૂરી થઈ, અને ઘરમાં સૌના મનમાં એક જ સવાલ છે કે હવે આગળ શું? Pathology report, operation ની નોંધ અને BRCA નો report WhatsApp પર પહેલાં મોકલી શકો છો, જેથી મુલાકાત શરૂ થાય ત્યારે એ વાંચી લીધેલા હોય. તમારું પોતાનું ચિત્ર consultation માં, તપાસ પછી જ સમજાવાય છે. ફોન કરો +91-63590-11009 મુલાકાત પહેલાં reports મોકલો
Get health updates from Dr Swati Shah on WhatsApp
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.