Ovarian cancer ના ઓપરેશન પછી: હોસ્પિટલના દિવસો, રિકવરી અને complications | IOCI
Ovarian cancer ના ઓપરેશન પછી કેટલા દિવસ દાખલ રહેવું પડે?
છેલ્લે સુધાર્યું: 06-Oct-2026
Call કરો +91-63590-11009 Visit પહેલાં reports મોકલો
રિકવરી ઓપરેશનના દિવસથી જ શરૂ થાય છે: થોડા કલાકમાં પલંગ પરથી ઊઠીને બેસવાનું, પાણીના ઘૂંટડા, અને બીજા દિવસે ત્રણ વાર ચાલવાનું.
મોટી complications મોટે ભાગે વહેલાં સંકેત આપે છે, જેમ કે ઝડપી ધબકારા, તાવ, શ્વાસ ચડવો કે પેટ ફૂલવું, અને દરેકનું પહેલું પગલું નક્કી છે.
રજા પછી પણ અઠ્ઠાવીસ દિવસ લોહી ગંઠાતું રોકવાનું injection ઘરે ચાલુ રહે છે, કારણ કે આ cancer માં clot નું જોખમ વધારે છે.
રિકવરીની તૈયારી ઓપરેશન પહેલાં થાય છે
ઘરનાં સભ્યો પહેલો સવાલ આ પૂછે છે: “ઘરે લઈ ગયા પછી સંભાળ અમે કેવી રીતે રાખીશું?” એનો જવાબ ઓપરેશનના ઘણા પહેલાંથી તૈયાર થાય છે.
Cytoreduction, એટલે દેખાતું બધું cancer કાઢી નાખતું ઓપરેશન. એની રિકવરી દાખલ થવાના અઠવાડિયાં પહેલાં, OPD થી જ શરૂ થાય છે. પહેલી મુલાકાતથી રોજ ચાલવાનું, નાના breathing exerciser (incentive spirometer) થી ઊંડા શ્વાસની કસરત, અને protein supplement લેવાનું કહેવાય છે. Haemoglobin ઓછું હોય તો સુધારાય છે, અને વજન ઘટ્યું હોય, albumin ઓછું હોય કે ખાવાનું ઓછું થઈ ગયું હોય તો dietitian જોડાય છે.
આંતરડું કાઢવું પડે એવી શક્યતા હોય તો stoma nurse ઓપરેશન પહેલાં જ પેટ પર stoma, એટલે આંતરડાનું મોઢું, માટે સાચી જગ્યા નક્કી કરે છે, અને એની સંમતિ પહેલેથી લેવાય છે. કદાચ જરૂર ન પણ પડે. પણ ઓપરેશન પછી અચાનક ખબર પડે, એવું થતું નથી.
એક surgeon તરીકે કહું — ઘરનાં લોકો જેટલું વહેલું સમજે, એટલી રિકવરી સરળ બને. એટલે injection અને stoma ની તાલીમ ઘરનાં સભ્યોને જ અપાય છે.
હોસ્પિટલમાં દિવસે દિવસે
દરેક દિવસનાં લક્ષ્ય નક્કી છે, અને એ પૂરાં થાય ત્યારે ઘરે જવાનું નક્કી થાય છે.
- ઓપરેશનનો દિવસ. Recovery room માંથી આવ્યાના આશરે બે કલાકમાં પલંગ પરથી ઊઠીને બેસવાનું, અને તરત પાણીના નાના ઘૂંટડા. દુખાવા માટે એકસાથે ઘણી દવાઓ અપાય છે, જેથી તેજ opioid દવાની જરૂર ઓછામાં ઓછી પડે. Diaphragm નું ઓપરેશન થયું હોય તો એ જ દિવસથી chest physiotherapy.
- પહેલો દિવસ. પ્રવાહી ખોરાક, અને ત્રણ વાર ચાલવાનું. પેશાબની નળી (catheter) કાઢી લેવાય છે; pelvis માં મોટું ઓપરેશન થયું હોય તો બીજા દિવસે. Diaphragm પર ઓપરેશન થયું હોય તો chest X-ray થાય છે.
- બીજો અને ત્રીજો દિવસ. નરમ ખોરાક ધીમે ધીમે વધે છે, બાટલા ઘટે છે, અને દુખાવા માટે injection ને બદલે ગોળી. આંતરડું ધીમું ચાલે છે કે નહીં, એના પર ધ્યાન રખાય છે. ઘરનાં સભ્ય લોહી ગંઠાતું રોકવાનું injection આપતાં શીખવાનું શરૂ કરે છે.
- ચોથાથી સાતમો દિવસ. પૂરો નરમ ખોરાક. Drain મૂક્યા હોય તો એમાંથી આવતું પ્રવાહી ઘટે ત્યારે કાઢી લેવાય. Stoma ની તાલીમ પૂરી થાય, અને ઘરે જવાની checklist તપાસાય.
Drain દરેકને નથી મુકાતા. આંતરડાના ઓપરેશન, diaphragm ના ઓપરેશન કે HIPEC પછી જ મુકાય છે. HIPEC એટલે પસંદ કરેલાં દર્દીઓમાં પેટની અંદર અપાતો ગરમ chemotherapy નો wash.
ઘરે જતાં પહેલાં શું પાકું હોવું જોઈએ
નક્કી દિવસો પૂરા થાય એટલે નહીં, પણ આ બધું સાચું હોય ત્યારે ઘરે જવાય:
- આખો એક દિવસ તાવ નહીં.
- નરમ ખોરાક ખવાય, અને gas કે ઝાડો પસાર થાય.
- જાતે ચાલી શકાય.
- દુખાવો ગોળીથી કાબૂમાં હોય.
- Stoma હોય તો એની સંભાળ, અને injection આપવાનું ઘરનાં સભ્યો શીખી ગયાં હોય.
- Histology ના report ની મુલાકાત અને medical oncologist ની appointment જતાં પહેલાં નક્કી હોય.
છેલ્લી વાત નાની નથી. આ ઓપરેશન પછી chemotherapy આવે છે, એટલે એનું plan કરતી મુલાકાત ward છોડતાં પહેલાં જ નક્કી થાય છે.
કઈ complications થઈ શકે અને એની સારવાર
ટીમ ચોક્કસ સમયે ચોક્કસ સંકેતો જુએ છે, અને દરેક સંકેત માટે પહેલું પગલું પહેલેથી નક્કી છે. તમારું પોતાનું જોખમ આંકડામાં consent ની મુલાકાતમાં સમજાવાય છે, કારણ કે એ ઉંમર, શરીરની તાકાત અને ઓપરેશન કેટલું મોટું છે એના પર આધાર રાખે છે.
| શું દેખાય | એનો અર્થ શું હોઈ શકે | ટીમ શું કરે |
|---|---|---|
| ત્રીજાથી સાતમા દિવસ વચ્ચે તાવ અને ઝડપી ધબકારા, ક્યારેક drain ના પ્રવાહીમાં ફેરફાર | આંતરડાના સાંધામાંથી leak | મોંએથી કંઈ નહીં, નસમાં બાટલા, contrast CT, અને consultant surgeon ને તરત જાણ. રાતભર રાહ જોવાતી નથી. |
| બીજી કોઈ તકલીફ વગર પણ ધબકારા સતત બહુ ઝડપી | Leak, કે ફેફસામાં clot, જ્યાં સુધી બીજું સાબિત ન થાય | એ જ પગલાં, અને શ્વાસ પર અસર હોય તો ફેફસાંની નસોનો CT |
| Diaphragm ના ઓપરેશન પછી શ્વાસ ચડવો કે oxygen ઓછો | ફેફસાં પાસે પાણી કે હવા | Chest X-ray, અને તકલીફ હોય તો ultrasound ની મદદથી પાણી કાઢવું |
| Spleen કે pancreas ની પૂંછડી કાઢ્યા પછી drain માં enzyme વધારે | Pancreas માંથી leak | Drain રહેવા દેવાય, ત્રીજા દિવસે પ્રવાહીની તપાસ, drain વહેલો કઢાતો નથી |
| ખાવાનું શરૂ થયા પછી પેટ ફૂલવું અને ઉલટી | આંતરડું ધીમું ચાલે, કે બંધ થયું હોય | નાકથી નળી મૂકી હોજરીને આરામ, અને બે દિવસમાં ન સુધરે તો CT |
| ગમે ત્યારે પગમાં સોજો, છાતીમાં દુખાવો કે oxygen ઓછો | લોહીનો clot | Doppler કે CT, અને પૂરા dose માં લોહી પાતળું કરવાની દવા |
| HIPEC પછી creatinine વધવું | Cisplatin થી kidney પર ભાર | વધુ પ્રવાહી, kidney પર ભાર નાખે એવી દવા બંધ, અને kidney specialist ની સલાહ |
| અઠવાડિયાં પછી યોનિમાર્ગમાંથી પાણી જેવો સ્રાવ | Bladder કે ureter માંથી યોનિમાર્ગમાં leak (fistula) | Urology referral અને CT urogram. સામાન્ય રુઝ ગણીને છોડી દેવાતું નથી. |
Consent વખતે બીજાં જોખમો પણ સમજાવાય છે: transfusion જોઈએ એટલું bleeding, ઘામાં infection, bladder કે ureter ને ઈજા, lymph node કાઢ્યા પછી lymph નું પ્રવાહી ભરાવું કે પગમાં સોજો, ICU માં રહેવું, ફરી ઓપરેશન, અને ભાગ્યે જ મૃત્યુ. HIPEC પછી થોડો સમય blood counts ઘટી શકે, અને ICU તથા હોસ્પિટલમાં વધુ દિવસ રહેવું પડે.
ઘરે પણ clot નું injection કેમ?
બીજાં gynaecological cancers કરતાં ovarian cancer માં લોહી ગંઠાવાનું જોખમ વધારે છે. એટલે injection હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા પછી પણ અઠ્ઠાવીસ દિવસ ચાલુ રહે છે, ફક્ત દાખલ હોઈએ ત્યાં સુધી નહીં.
ઘરનાં સભ્ય ward માં જ આપતાં શીખી જાય છે. રોજ ચાલવું પણ મદદ કરે છે.
કેટલીક વાતો જોખમ નથી, નક્કી છે
કેટલાક ફેરફાર complication નથી. એ સારવારનો ભાગ છે, અને consent પહેલાં સમજાવાય છે:
- બંને અંડાશય કાઢવામાં આવે તો menopause તરત અને કાયમ માટે આવે છે.
- તમારા માટે ખાસ fertility-sparing ઓપરેશન નક્કી ન થયું હોય તો પછી ગર્ભ રહી શકતો નથી.
- ઓપરેશન પછી chemotherapy આવે છે.
- Follow-up જીવનભર ચાલે છે.
ગરમી ચડવી જેવાં menopause નાં લક્ષણોની સારવાર થઈ શકે છે; આ પ્રકારના ovarian cancer માં મોટા ભાગની સ્ત્રીઓ ચર્ચા પછી hormone replacement લઈ શકે છે.
આ તકલીફમાં એ જ દિવસે ફોન કરો
- તાવ, કે ધબકારા સતત ઝડપી.
- પેટમાં નવો દુખાવો, કે વધતો જતો દુખાવો.
- પેટ ફૂલે, ઉલટી થાય, અને gas કે ઝાડો ન થાય.
- શ્વાસ ચડવો, છાતીમાં દુખાવો, કે એક પગમાં સોજો.
- પેશાબ બહુ ઓછો થવો.
- યોનિમાર્ગમાંથી પાણી જેવો સ્રાવ.
- ઘામાંથી લાલાશ, પરુ કે પ્રવાહી.
રજા પછીની પહેલી મુલાકાત
ઓપરેશનના આશરે બે અઠવાડિયાં પછી OPD માં આવવાનું. ઘા અને stoma તપાસાય, histology નો final report સમજાવાય, medical oncologist નું referral પાકું થાય, અને BRCA તથા HRD gene test નું પરિણામ આવી ગયું છે એ જોવાય, કારણ કે chemotherapy પછી કઈ દવા આપવી એ એના પરથી નક્કી થાય છે.
પછી પહેલાં બે વર્ષ દર ત્રણ મહિને, અને પછી ઓછી વાર તપાસ. સારું લાગતું હોય અને ફક્ત CA-125 વધે, તો એટલા માત્રથી chemotherapy ફરી શરૂ કરવાની જરૂર નથી.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ઘરે injection કોણ આપશે? અમને તો ક્યારેય આવડ્યું નથી.
Ward માં જ ઘરનાં એક સભ્યને શીખવાડાય છે, અને રજા પહેલાં એ જાતે આપી શકે છે એ જોવાય છે. Injection રજા પછી અઠ્ઠાવીસ દિવસ ચાલુ રહે છે.
ઓપરેશન પછી ખાવાનું ક્યારથી? ખીચડી જેવું ક્યારે ખવાય?
પહેલા દિવસે પ્રવાહી, બીજા-ત્રીજા દિવસથી ધીમે ધીમે નરમ ખોરાક, અને ચોથાથી સાતમા દિવસ સુધીમાં પૂરો નરમ ખોરાક. આંતરડું કેવું ચાલે છે એ જોઈને ward ની ટીમ દરેક પગલું કહે છે.
Menopause તરત આવી જશે? ગરમી ચડે તો શું કરવું?
બંને અંડાશય કાઢ્યાં હોય તો હા, તરત અને કાયમ માટે. લક્ષણોની સારવાર થઈ શકે છે, અને આ પ્રકારના cancer માં મોટા ભાગની સ્ત્રીઓ ડૉક્ટર સાથે ચર્ચા પછી hormone replacement લઈ શકે છે.
Stoma, એટલે પેટ પરની થેલી, કાયમ રહેશે?
હંમેશાં નહીં. કેટલાંકમાં થોડા સમય માટે હોય છે અને કેટલાંકમાં કાયમ માટે. તમારા ઓપરેશનમાં શું શક્ય છે, એ ઓપરેશન પહેલાં consent વખતે સમજાવાય છે.
Chemotherapy ક્યારે શરૂ થશે, અને એ કોણ નક્કી કરશે?
Medical oncologist નક્કી કરે છે. એમની appointment ward છોડતાં પહેલાં જ નક્કી થાય છે, અને બે અઠવાડિયાંની મુલાકાતમાં referral પાકું થાય છે.
Gota OPD માં Dr Swati Shah સાથે consultation નોંધાવો — +91-63590-11009
સંબંધિત પાનાં
ઓપરેશન વિશે વાંચવા માટે અમદાવાદમાં ovarian cancer ની સર્જરી જુઓ.
- Ovarian cancer ની સર્જરી
- Ovarian cancer માટે cytoreductive surgery (CRS)
- Ovarian cancer માટે HIPEC
- સારવાર દરમિયાન અને પછી સહાય
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Ovary Cancer Surgeon
Indian Ovary Cancer Institute I Ovary cyst & tumour treatment — SF-203, 2nd Floor, Olive Greens, Gota, S G Highway, Ahmedabad, Gujarat 382481
Dr Swati Shah Gynec Oncologist I Uterus, Cervix, Ovary Cancer I Robotic & CRS HIPEC — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat 382428
Get health updates from Dr Swati Shah on WhatsApp
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
